Readme.it in English  home page
Readme.it in Italiano  pagina iniziale
readme.it by logo SoftwareHouse.it

Yoga Roma Parioli Spedizioni Raccomandate Roma

Ebook in formato Kindle (mobi) - Kindle File Ebook (mobi)

Formato per Iphone, Ipad e Ebook (epub) - Ipad, Iphone and Ebook reader format (epub)

Versione ebook di Readme.it powered by Softwarehouse.it


TitoMaccio Plauto

BACCHIDES



Atto 0Scena 0

Fr.1 Voce:



quibusingenium in animo utibilestmodicum et sine vernilitate

 


Fr.2 Voce:


vinclavirgaemolae: saevitudo mala fit peior

 


Fr.3 Voce:


converrite* scopisagite strenue

 


Fr.4 Voce:


ecquisevocat

 5

cumnassiterna et cum aqua istum impurissimum?

 


Fr.5 Voce:


sicutlacte lactis similest

 


Fr.6 Voce:


 


illami cognominis fuit

 


Fr.7 Voce:


(latro)suam qui auro vitam venditat

 


Fr.8 Voce:


sciospiritum eius maiorem esse multo

 10

quamfolles taurini habentcum liquescunt


petraeferrum ubi fit. <Cuiatis tibi visust?>


Praenestinumopino esseita erat gloriosus.

 


Fr.9 Voce:


neque<id> haud subditiva gloria oppidum arbitror.

 


Fr.10 Voce:


 


nea quoquam acciperes alio mercedem annuam

 


Fr.10 Voce:

 15

nisiab sesenec cum quiquam limares caput.

 


Fr.11 Voce:


limacesviri

 


Fr.12 Voce:


cormeumspes mea


melmeumsuavitudocibusgaudium.

 


Fr.13 Voce:


sinete amem

 


Fr.14 Voce:

 20

Cupidontecum saevust anne Amor?

 


Fr.15 Voce:


Vlixemaudivi fuisse aerumnosissimum


quiannis viginti errans a patria afuit;


verumhic adulescens multo Vlixem anteit *


quiilico errat intra muros civicos.

 


Fr.16 Voce:

 25

quidquidest nomen sibi



Fr.17 Voce:


 


quaesodalem atque me exercitos habet

 


Fr.18 Voce:


namcredo cuivis excantare cor potes.

 


Fr.19 Voce:


sinlenocinium forte collibitum est tibi


videasmercedis quid tibi est aecum dari

 30

neistac aetate me sectere gratiis.

 


Fr.20 Voce:


Arabus.






Atto 1Scena 1

Bacchis.


 35

Quid sihoc potis est ut tu taceasego loquar?  Soror. Lepidelicet.


Bacch. 


Vbi mefugiet memoriaibi tu facito ut subveniassoror.


Sor. 


Polmagis metuone defuerit mi in monendo oratio.


Bacch. 


Pol egometuolusciniolae ne defuerit cantio.

 

sequerehac.  Pistoclervs. Quid agunt duae germanaemeretrices cognomines?

 40

quid inconsilio consuluistis?  Bacch. Bene.  Pist. Polhaud meretricium est.


Bacch. 


Miseriusnihil est quam mulier.  Pist. Quid essedices dignius?


Bacch. 


Haecita me oratsibi qui caveat aliquem ut hominem reperiam


utistunc militem--utubi emeritum sibi sitse revehat domum.

 

idamabo tehuic caveas.  Pist. Quid isticaveam?  B. Vt revehatur domum

 45

ubi eidediderit operasne hanc ille habeat pro ancilla sibi;


nam sihaec habeat aurum quod illi renumeretfaciat lubens.


P. 


Vbinunc is homost?  B. Iam hic credo aderit.sed hoc idem apud nos rectius


poterisagere; atque is dum veniatsedens ibi opperibere.

 

eadembiberiseadem dedero tibiubi biberissavium.


P. 

 50

Viscusmerus vostrast blanditia.  B. Quidiam?  P. Quia enim intellego


duaeunum expetitis palumbemperii harundo alas verberat.


non egoistuc facinus mihimulierconducibile esse arbitror.


Bacch. 


Quiamabo?  Pist. QuiaBacchisbacchas metuoet bacchanal tuom.

 

Bacch. 


Quidest? quid metuis? ne tibi lectus malitiam apud me suadeat?


Pist. 

 55

Magisillectum tuom quam lectum metuo. mala tu es bestia.


namhuic aetati non conducitmulierlatebrosus locus.


Bacch. 


Egometapud me <si> quid stulte facere cupiasprohibeam.


sed egoapud me te esse ob eam remmiles cum veniatvolo

 

quiacum tu aderishuic mihique haud faciet quisquam iniuriam:

 60

tuprohibebiset eadem opera tuo sodali operam dabis;


et illeadveniens tuam med esse amicam suspicabitur.


quidamaboopticuisti?  Pist. Quia istaec lepidasunt memoratui:


eademin usu atque ubi periclum faciasaculeata sunt

 

animumfodicantbona distimulantfacta et famam sauciant.


Sor. 

 65

Quid abhac metuis?  Pist. Quid ego metuam rogitas?adulescens homo


penetremme huius modi in palaestramubi damnis desudascitur?


[ubipro disco damnum capiampro cursura dedecus?]


Bacch. 


Lepidememoras.  Pist. Vbi ego capiam pro machaeraturturem

 

[ubiqueimponat in manum alius mihi pro cestu cantharum]

 70

progalea scaphiumpro insigni sit corolla plectilis


prohasta talospro lorica malacum capiam pallium


ubimihi pro equo lectus deturscortum pro scuto accubet?


apage ameapage.  B. Ahnimium ferus es.  P. Mihisum.  B. Malacissandus es.

 

equidemtibi do hanc operam.  Pist. Ahnimiumpretiosa es operaria.


Bacch. 

 75

Simulatome amare.  Pist. Vtrum ego istuc ioconadsimulem an serio?


Bacch. 


Heiahoc agere meliust. miles quom huc adveniatte volo


meamplexari.  Pist. Quid eo mi opusest?  Bacch. Vt ille te videat volo.


scioquid ago.  Pist. Et pol ego scio quid metuo.sed quid ais?  B. Quid est?

 

Pist. 


Quid siapud te eveniat desubito prandium aut potatio

 80

forteaut cenaut solet in istis fieri conciliabulis


ubi egotum accumbam?  Bacch. Apud memi animeutlepidus cum lepida accubet.


locushic apud nosquamvis subito veniassemper liber est.


ubi tulepide voles esse tibimea rosamihi dicito


'datoqui bene sit': ego ubi bene sit tibi locum lepidum dabo.


Pist. 

 85

Rapidusfluvius est hicnon hac temere transiri potest.


Bacch. 


Atqueecastor apud hunc fluvium aliquid perdundumst tibi.


manumda et sequere.  P. Ahaminime.  B. Quidita?  P. Quia istoc in lecebrosius


fierinil potest: nox mulier vinum homini adulescentulo.


Bacch. 


Ageigiturequidem pol nihili facio nisi causa tua.

 90

illequidem hanc abducet; tu nullus adfuerissi non lubet.


Pist. 


Sumneautem nihiliqui nequeam ingenio moderari meo?


B. 


Quidest quod metuas?  P. Nihil estnugae.muliertibi me emancupo:


tuossumtibi dedo operam.  B. Lepidu's. nuncego te facere hoc volo.


egosorori meae cenam hodie dare volo viaticam:

 95

eo tibiargentum iubebo iam intus ecferri foras;


tufacito opsonatum nobis sit opulentum opsonium.


Pist. 


Egoopsonabonam id flagitium meum sitmea te gratia


etoperam dare mi et ad eam operam facere sumptum de tuo.


Bacch. 


At egonolo dare te quicquam.  P. Sine.  B. Sinoequidemsi lubet.

 100

properaamabo.  Pist. Prius hic adero quam te amaredesinam.--


Sor. 


Bene meaccipies advenientemmea soror.  Bacch. Quiditaobsecro?


Sor. 


Quiapiscatus meo quidem animo hic tibi hodie evenit bonus.


Bacch. 


Meusille quidemst. tibi nunc operam dabo de Mnesilochosoror


ut hicaccipias potius aurumquam hinc eas cum milite.


Sor. 

 105

Cupio.  Bacch. Dabituropera. aqua calet: eamus hinc introut laves.


nam utinavi vecta escredo timida es.  Sor. Aliquantumsoror.


[simulhuic nescio cuiturbare qui huc itdecedamus * ]


Bacch. 


Sequerehac igitur me intro in lectumut sedes lassitudinem.






Atto 1Scena 2

Lydvs 



IamdudumPistocleretacitus te sequor

 110

expectansquas tu res hoc ornatu geras.


namqueita me di amentut Lycurgus mihi quidem


videturposse hic ad nequitiam adducier.


quonunc capessis ted hinc adversa via


cumtanta pompa?  Pistoclervs Huc.  Lyd. Quidhuc? quis istic habet?


Pist. 

 115

AmorVoluptasVenusVenustasGaudium


IocusLudusSermoSuavisaviatio.


Lyd. 


Quidtibi commercist cum dis damnosissimis?


Pist. 


Malisunt hominesqui bonis dicunt male;


tudis nec recte dicis: non aequom facis.


Lyd. 

 120

Andeus est ullus Suavisaviatio?


Pist. 


Annon putasti esse umquam? o Lydees barbarus;


quemego sapere nimio censui plus quam Thalem


isstultior es barbaro poticio


quitantus natu deorum nescis nomina.


Lyd. 

 125

Nonhic placet mi ornatus.  Pist. Nemo ergo tibi


haecapparavit: mihi paratum est quoi placet.


Lyd. 


Etiamme advorsus exordire argutias?


quisi decem habeas linguasmutum esse addecet.


Pist. 


Nonomnis aetasLydeludo convenit.

 130

magisunum in mentemst mihi nuncsatis ut commode


prodignitate opsoni haec concuret cocus.


Lyd. 


Iamperdidisti te atque me atque operam meam


quitibi nequiquam saepe monstravi bene.


Pist. 


Ibidemego meam operam perdidiubi tu tuam:

 135

tuadisciplina nec mihi prodest nec tibi.


Lyd. 


Opraeligatum pectus.  Pist. Odiosus mihi es.


taceatque sequereLydeme.  Lyd. Illuc sisvide

 30

nonpaedagogum iam mesed Lydum vocat.


Pist. 


Nonpar videtur neque sit consentaneum

 140

cumhaec <qui emit> intus sit et cum amica accubet


cumqueosculetur et convivae alii accubent


praesentibusillis paedagogus una ut siet.

 

Lyd. 


Anhoc ad eas res opsonatumstobsecro?


Pist. 


Speratquidem animus: quo evenat dis in manust.


Lyd. 

 145

Tuamicam habebis?  Pist. Cum videbistumscies.


Lyd. 


Immoneque habebis neque sinam. i prorsum domum.


Pist. 


OmitteLydeac cave malo.  Lyd. Quid? cave malo?


Pist. 


Iamexcessit mi aetas ex magisterio tuo.


Lyd. 


Obarathrumubi nunc es? ut ego te usurpem lubens.

 150

[videonimio iam multo plus quam volueram.]


vixissenimio satiust iam quam vivere.


magistronquemquam discipulum minitarier?


[nilmoror discipulos mihi iam plenos sanguinis:


valensafflictat me vacivom virium.]


Pist. 

 155

Fiamut ego opinorHerculestu autem Linus.


Lyd. 


Polmetuo magisne Phoenix tuis factis fuam


tequead patrem esse mortuom renuntiem.


Pist. 


Satishistoriarumst.  Lyd. Hic vereri perdidit.


compendiumedepol haud aetati optabile

 160

fecisticum istanc nactu's inpudentiam.


occisushic homo est. ecquid in mentem est tibi


patremtibi esse?  Pist. Tibi ego an tu mihi servoses?

 

Lyd. 


Peiormagister te istaec docuitnon ego.


nimioes tu ad istas res discipulus docilior

 165

quamad illa quae te docuiubi operam perdidi.


[edepolfecisti furtum in aetatem malum


cumistaec flagitia me celavisti et patrem.]


Pist. 


IstactenustibiLydelibertas datast


orationis.satis est. sequere hac me ac tace.






Atto 2Scena 1

Chrysalvs 


 170

Erilispatriasalvequam ego biennio


postquamhinc in Ephesum abiiconspicio lubens.


salutotevicine Apolloqui aedibus


propinquosnostris accolisveneroque te

 

neNicobulum me sinas nostrum senem

 175

priusconvenire quam sodalem viderim


MnesilochiPistoclerumquem ad epistulam


Mnesilochusmisit super amica Bacchide.






Atto 2Scena 2

Pistoclervs 



Mirumstme ut redeam te opere tanto quaesere


quiabire hinc nullo pacto possimsi velim:

 180

ita mevadatum amore vinctumque adtines.


Chrys. 


Pro diimmortalesPistoclerum conspicor.


oPistocleresalve.  Pist. SalveChrysale.


Chrys. 


Compendiverba multa iam faciam tibi.


veniretu me gaudes: ego credo tibi;

 185

hospitiumet cenam pollicereut convenit


peregreadvenienti: ego autem venturum adnuo.


salutemtibi ab sodali solidam nuntio:


rogabisme ubi sit: vivit.  Pist. Nempe recte valet?


Chrys. 


Istucvolebam ego ex te percontarier.


Pist. 

 190

Quiscire possum?  Chrys. Nullusplus.  Pist. Quemnam ad modum?


Chrys. 


Quia siilla inventa estquam ille amatrecte valet;


si noninventa estminus valet moribundusque est.


animastamica amanti: si abestnullus est;


siadestres nullast: ipsus est--nequam et miser.

 195

sed tuquid factitasti mandatis super?


Pist. 


Egonutquod ab illoc attigisset nuntius

 

nonimpetratum id advenienti ei redderem?


regionescolere mavellem Acherunticas.


Chrys. 

 200

Ehoaninvenisti Bacchidem?  Pist. Samiam quidem.


Chrys. 


Videquaesone quis tractet illam indiligens;


scis tuut confringi vas cito Samium solet.


Pist. 


Iamneut soles?  Chrys. Dic ubi ea nunc estobsecro.


Pist. 


Hicexeuntem me unde aspexisti modo.


Chrys. 

 205

Vtistuc est lepidum: proximae viciniae


habitat.ecquidnam meminit Mnesilochi?  Pist. Rogas?


immounice unum plurimi pendit.  Chrys. Papae.


Pist. 


Immo uteam credis? misera amans desiderat.


Chrys. 


Scitumistuc.  Pist. ImmoChrysaleem nontantulum

 210

umquamintermittit tempus quin eum nominet.


Chrys. 


Tantohercle melior.  Pist. Immo--  Chrys. Immohercle abiero


potius.  Pist. Numinvitus rem bene gestam audis eri?


Chrys. 


Nonressed actor mihi cor odio sauciat.


etiamEpidicumquam ego fabulam aeque ac me ipsum amo

 215

nullamaeque invitus spectosi agit Pellio.


sedBacchis etiam fortis tibi visast?  Pist. Rogas?


ninanctus Venerem essemhanc Iunonem dicerem.

 

Chrys. 


EdepolMnesilocheut hanc rem natam intellego


quodames paratumst: quod des inventost opus.

 220

namistic fortasse auro est opust.  Pist. Philippeoquidem.


Chrys. 


Atqueeo fortasse iam opust.  Pist. Immo etiamprius:


nam iamhuc adveniet miles.  Chrys. Et miles quidem?


Pist. 


Qui deamittenda Bacchide aurum hic exiget.


Chrys. 


Veniatquando voltatque ita ne mihi sit morae.

 225

domist:non metuo nec <ego> quoiquam supplico


dumquidem hoc valebit pectus perfidia meum.


abiintroego hic curabo. tu intus dicito

 50

Mnesilochumadesse Bacchidi.  Pist. Faciam ut iubes.--


Chrys. 


Negotiumhoc ad me adtinet aurarium.

 230

milleet ducentos Philippos attulimus aureos


Ephesoquos hospes debuit nostro seni.


indeego hodie aliquam machinabor machinam

 

undeaurum efficiam amanti erili filio.


sedforis concrepuit nostra: quinam exit foras?






Atto 2Scena 3

Nicobvlvs 


 235

Iboin Piraeumvisam ecquae advenerit


inportum ex Epheso navis mercatoria.


nammeus formidat animusnostrum tam diu


ibidesidere neque redire filium.

 

Chrys. 


Extexamego illum pulchre iamsi di volunt.

 240

hauddormitandumst: opus est chryso Chrysalo.


adibohuncquem quidem ego hodie faciam hic arietem


Phrixiitaque tondebo auro usque ad vivam cutem.


servossalutat Nicobulum Chrysalus.


Nic. 


Prodi immortalesChrysaleubi mist filius?


Chrys. 

 245

Quintu salutem primum reddis quam dedi?


Nic. 


Salve.sed ubinamst Mnesilochus?  Chrys. Vivitvalet.


Nic. 


Venitne?  Chrys. Venit.  Nic. Euaxaspersisti aquam.


beneneusque valuit?  Chrys. Pancratice atqueathletice.


Nic. 


Quidhoc? qua causa eum in Ephesum miseram

 250

accepitneaurum ab hospite Archidemide?


Chrys. 


Heucor meum et cerebrumNicobulefinditur


istiushominis ubi fit quomque mentio.


tunhospitem illum nominas hostem tuom?


Nic. 


Quiditaobsecro hercle?  Chrys. Quia edepolcerto scio

 255

VolcanusLunaSolDiesdei quattuor


scelestioremnullum inluxere alterum.


Nic. 


QuamneArchidemidem?  Chrys. QuaminquamArchidemidem.


Nic. 


Quidfecit?  Chrys. Quid non fecit? quin tu id merogas?


primumduminfitias ire coepit filio

 260

negarese debere tibi triobulum.


continuoantiquom hospitem nostrum sibi


MnesilochusadvocavitPelagonem senem;


eopraesente homini extemplo ostendit symbolum


quemtute dederasad eum ut ferretfilio.


Nic. 

 265

Quidubi ei ostendit symbolum?  Chrys. Infitdicere


adulterinumet non eum esse symbolum.


quotqueinnocenti ei dixit contumelias!


adulterareeum aibat rebus ceteris.


Nic. 


Habetinaurum? id mihi dici volo.


Chrys. 

 270

Postquamquidem praetor recuperatores dedit


damnatusdemumvi coactus reddidit


ducentoset mille Philippum.  Nic. Tantum debuit.


Chrys. 


Porroetiam ausculta pugnam quam voluit dare.


Nic. 


Etiamnestquid porro?  Chrys. Emaccipitrina haecnunc erit.


Nic. 

 275

DeceptussumAutolyco hospiti aurum credidi.


Chrys. 


Quintu audi.  Nic. Immo ingenium avidi haudpernoram hospitis.


Chrys. 


Postquamaurum abstulimusin navem conscendimus


domicupientes. forte ut adsedi in stega


dumcircumspectoatque ego lembum conspicor

 280

longumstrigorem maleficum exornarier.


Nic. 


Periiherclelembus ille mihi laedit latus.


Chrys. 


Iserat communis cum hospite et praedonibus.


Nic. 


Adeonme fuisse fungumut qui illi crederem


cummi ipsum nomen eius Archidemides

 285

clamaretdempturum essesi quid crederem?


Chrys. 


Islembus nostrae navi insidias dabat.


occepiego observare eos quam rem gerant.


intereae portu nostra navis solvitur.

 

ubiportu eximushomines remigio sequi

 290

nequeaves neque venti citius. quoniam sentio


quaeres gerereturnavem extemplo statuimus.


quoniamvident nos stareocceperunt ratem


turbarein portu.  Nic. Edepol mortalis malos.


quiddenique agitis?  Chrys. Rursum in portumrecipimus.


Nic. 

 295

Sapienterfactum a vobis. quid illi postea?


Chrys. 


Revorsionemad terram faciunt vesperi.


Nic. 


Aurumhercle auferre voluere: ei rei operam dabant.


Chrys. 


Nonme fefellitsensieo exanimatus fui.


quoniamvidemus auro insidias fieri

 300

capimusconsilium continuo; postridie


auferimusaurum omne illis praesentibus


palamatque aperteut illi id factum sciscerent.


Nic. 


Scitehercle. cedo quid illi?  Chrys. Tristesilico

 

quomextemplo a portu ire nos cum auro vident

 305

subducuntlembum capitibus quassantibus.


nosapud Theotimum omne aurum deposivimus


quiillic sacerdos est Dianae Ephesiae.


Nic. 


Quisistic Theotimust?  Chrys. Megalobuli filius

 

quinunc in Ephesost Ephesiis carissimus.


Nic. 

 310

Neille hercle mihi sit multo tanto carior


sime illo auro tanto circumduxerit.


Chrys. 


Quinin eapse aede Dianai conditumst;


ibidempublicitus servant.  Nic. Occidistis me;


nimiohic privatim servaretur rectius.

 315

sednilne attulistis inde auri domum?


Chrys. 


Immoetiam. verum quantum attulerit nescio.


Nic. 


Quid?nescis?  Chrys. Quia Mnesilochus noctuclanculum


devenitad Theotimumnec mihi credere

 

neccuiquam in navi voluit: eo ego nescio

 320

quantillumattulerit; verum haud permultum attulit.


Nic. 


Etiamdimidium censes?  Chrys. Non edepol scio;


verumhaud opinor.  Nic. Fertne partem tertiam?


Chrys. 


Nonhercle opinor; verum verum nescio.

 

profectode auro nil scio nisi nescio.

 325

nunctibimet illuc navi capiundumst iter


utillud reportes aurum ab Theotimo domum.


atqueheus tu.  Nic. Quid vis?  Chrys. Anulumgnati tui


facitout memineris ferre.  Nic. Quid opust anulo?

 

Chrys. 


Quiaid signumst cum Theotimoqui eum illi adferet

 330

eiaurum ut reddat.  Nic. Memineroet rectemones.


seddivesne est istic Theotimus?  Chrys. Etiamrogas?


quinauro habeat soccis subpactum solum?


Nic. 


Curita fastidit?  Chrys. Tantas divitias habet;

 

nescitquid faciat auro.  Nic. Mihi dederit velim.

 335

sedqui praesente id aurum Theotimo datumst?


Chrys. 


Populopraesente: nullust Ephesi quin sciat.


Nic. 


Istucsapienter saltem fecit filius


cumdiviti homini id aurum servandum dedit;

 

abeo licebit quamvis subito sumere.


Chrys. 

 340

Immoem tantisper numquam te morabitur


quinhabeas illud quo die illuc veneris.


Nic. 


Censebamme effugisse a vita marituma


nenavigarem tandem hoc aetatis senex;


idmi haudutrum velimlicere intellego:

 345

itabellus hospes fecit Archidemides.


ubinunc est ergo meus Mnesilochus filius?


Chrys. 


Deosatque amicos iit salutatum ad forum.


Nic. 


Atego hinc ad illumut convenam quantum potest.--


Chrys. 


Illeest oneratus recte et plus iusto vehit.

 350

exorsahaec tela non male omnino mihi est:


utamantem erilem copem facerem filium


itafeciut auri quantum vellet sumeret


quantumautem lubeat reddere ut reddat patri.

 

senexin Ephesum ibit aurum arcessere

 355

hicnostra agetur aetas in malacum modum


siquidemhic relinquet neque secum abducet senex


medet Mnesilochum. quas ego hic turbas dabo!


sedquid futurumstcum hoc senex resciverit

 

cumse excucurrisse illuc frustra sciverit

 360

nosqueaurum abusos? quid mihi fiet postea?


credohercle adveniens nomen mutabit mihi


facietqueextemplo Crucisalum me ex Chrysalo.


aufugeroherclesi magis usus venerit.

 

siero reprehensusmacto ego illum infortunio:

 365

siilli sunt virgae ruriat mihi tergum domist.


nunciboerili filio hanc fabricam dabo


superauro amicaque eius inventa Bacchide.






Atto 3Scena 1

Lydvs 



Panditeatque aperite propere ianuam hanc Orciobsecro.


namequidem haud aliter esse ducoquippe quo nemo advenit

 370

nisiquem spes reliquere omnesesse ut frugi possiet.


Bacchidesnon Bacchidessed bacchae sunt acerrumae.

 

apageistas a me sororesquae hominum sorbent sanguinem.


omnisad perniciem instructa domus opime atque opipare--


quae utaspexime continuo contuli protinam in pedes.

 375

egoneut haec conclusa gestem clanculum? ut celem patrem


Pistocleretua flagitia aut damna aut desidiabula?

 

[quibuspatrem et me teque amicosque omnes affectas tuos


adprobrumdamnumflagitium appellere una et perdere.]


nequemei neque te tui intus puditumst factis quae facis

 380

quibustuom patrem meque unaamicosadfinis tuos


tuainfamia fecisti gerulifigulos flagiti.


[nuncprius quam malum istoc addiscertumst iam dicam patri]


de mehanc culpam demolibor iam et seni faciam palam


ut eumex lutulento caeno propere hinc eliciat foras.








Atto 3

Scena 2

Mnesilochvs 

Multimodismeditatus egomet mecum sumet ita esse arbitror:


hominiamicoqui est amicus ita uti nomen possidet


nisideos ei nil praestare; id opera expertus sum esse ita.


namut in Ephesum hinc abii (hoc factumst ferme abhinc biennium)

 

exEpheso huc ad Pistoclerum meum sodalem litteras

 390

misiamicam ut mi inveniret Bacchidem. illum intellego


invenisseut servos meus mi nuntiavit Chrysalus.


condigneis quam techinam de auro advorsum meum fecit patrem


utmi amanti copia esset. [sed eccum video incedere.]


nampol quidem meo animo ingrato homine nihil inpensiust;

 395

malefactoremamitti satius quam relinqui beneficum;


nimioinpendiosum praestat te quam ingratum dicier:


illumlaudabunt bonihunc etiam ipsi culpabunt mali.


quame causa magis cum cura esse aecumobvigilatost opus.

 

nuncMnesilochespecimen speciturnunc certamen cernitur

 400

sisnenecne ut esse oportetmalusbonus quoivis modi


iustusiniustusmalignus larguscomis incommodus.


cavesis te superare servom siris faciundo bene.


ututerismoneohaud celabis. sed eccos video incedere

 

patremsodalis et magistrum. hinc auscultabo quam rem agant.






Atto 3Scena 3

Lydvs 


 405

Nuncexperiarsitne aceto tibi cor acre in pectore.


sequere.  Philoxenvs Quosequar? quo ducis nunc me?  Lyd. Ad illamquae tuom


perdiditpessum dedit tibi filium unice unicum.


Phil. 


HeiaLydeleniter qui saeviunt sapiunt magis.

 

minusmirandumstillaec aetas si quid illorum facit

 410

quamsi non faciat. feci ego istaec itidem in adulescentia.


Lyd. 


Eimihiei mihiistaec illum perdidit assentatio.


namabsque te essetego illum haberem rectum ad ingenium bonum:


nuncpropter te tuamque pravos factus est fiduciam

 

Pistoclerus.  Mnes. Diimmortalesmeum sodalem hic nominat.

 415

quidhoc negoti estPistoclerum Lydus quod erum tam ciet?


Phil. 


PaulisperLydeest libido homini suo animo obsequi;


iamaderit tempuscum sese etiam ipse oderit. morem geras;


dumcaveaturpraeter aequom ne quid delinquatsine.

 

Lyd. 


Nonsinoneque equidem illum me vivo corrumpi sinam.

 420

sedtuqui pro tam corrupto dicis causam filio


eademneerat haec disciplina tibicum tu adulescens eras?


negotibi hoc annis viginti fuisse primis copiae


digitumlonge a paedagogo pedem ut efferres aedibus.

 

antesolem exorientem nisi in palaestram veneras

 425

gymnasipraefecto haud mediocris poenas penderes.


idquom optigerathoc etiam ad malum accersebatur malum:


etdiscipulus et magister perhibebantur improbi.


ibicursu luctando hasta disco pugilatu pila

 

saliendosese exercebant magis quam scorto aut saviis:

 430

ibisuam aetatem extendebantnon in latebrosis locis.


indede hippodromo et palaestra ubi revenisses domum


cincticulopraecinctus in sella apud magistrum adsideres


cumlibro: cum legeressi unam peccavisses syllabam

 

fieretcorium tam maculosum quam est nutricis pallium.


Mnes. 

 435

Propterme haec nunc meo sodali dici discrucior miser;


innocenssuspicionem hanc sustinet causa mea.


Phil. 


AliiLydenunc sunt mores.  Lyd. Id equidem egocerto scio.


namolim populi prius honorem capiebat suffragio

 

quammagistro desinebat esse dicto oboediens;

 440

atnuncprius quam septuennis estsi attingas eum manu


extemplopuer paedagogo tabula disrumpit caput.


cumpatrem adeas postulatumpuero sic dicit pater:


'nosterestodum te poteris defensare iniuria.'

 

provocaturpaedagogus: 'eho senex minimi preti

 445

neattigas puerum istac causaquando fecit strenue.'


[itmagister quasi lucerna uncto expretus linteo.]


iturillinc iure dicto. hocine hic pacto potest


inhibereimperium magistersi ipsus primus vapulet?

 

Mnes. 


Acrispostulatio haec est. cum huius dicta intellego

 450

mirasunt ni Pistoclerus Lydum pugnis contudit.


Lyd. 


Sedquis hic estquem astantem video ante ostium? o Philoxene


deospropitios me videre quam illum <haud> mavellem mihi.


Phil. 


Quisillic est?  Lyd. Mnesilochusgnati tuisodalis [Pistocleri].


haudconsimili ingenio atque ille est qui in lupanari accubat.

 455

fortunatumNicobulumqui illum produxit sibi.


Phil. 


SalvossisMnesilochesalvom te advenire gaudeo.


Mnes. 


Dite amentPhiloxene.  Lyd. Hic enim riteproductust patri:


inmare itrem familiarem curatcustodit domum

 

obsequensoboediensque est mori atque imperiis patris.

 460

hicsodalis Pistoclero iam puer puero fuit;


triduomnon interest aetatis uter maior siet:


verumingenium plus triginta annis maiust quam alteri.


Phil. 


Cavemalo et compesce in illum dicere iniuste.  Lyd. Tace

 

stultuses qui illi male aegre patere dici qui facit.

 465

[namillum meum malum promptare malim quam peculium.


Phil. 


Quidum?  Lyd. Quiamalum si promptetin dies faciat minus.]


Mnes. 


Quidsodalem meum castigasLydediscipulum tuom?


Lyd. 


Periittibi sodalis.  Mnes. Ne di sirint.  Lyd. Sicest ut loquor.


quinego cum peribat vidinon ex audito arguo.


Mnes. 

 470

Quidfactum est?  Lyd. Meretricem indignedeperit.  M. Non tu taces?


Lyd. 


Atqueacerrume aestuosam: absorbet ubi quemque attigit.


M. 


Vbiea mulier habitat?  L. Hic.  M. Vndeeam esse aiunt?  L. Ex Samo.


M. 


Quaevocatur?  L. Bacchis.  M. ErrasLyde: ego omnem rem scio


quemad modumst. tu Pistoclerum falso atque insontem arguis.

 475

namille amico et benevolenti suo sodali sedulo


remmandatam exsequitur. ipsus neque amat nec tu creduas.


Lyd. 


Itaneoportet rem mandatam gerere amici sedulo


utipsus in gremio osculantem mulierem teneat sedens?

 

nullonpacto res mandata potest aginisi identidem

 480

manusferat <ei> ad papillaslabra ab labris nusquam auferat?


namalia memorare quae illum facere vidi dispudet:


cummanum sub vestimenta ad corpus tetulit Bacchidi


mepraesenteneque pudere quicquam. quid verbis opust?

 

mihidiscipulustibi sodalis periithuic filius;

 485

namego illum periisse dico quoi quidem periit pudor.


[quidopust verbis? si opperiri vellem paulisper modo


utopinor illius inspectandi mi esset maior copia


plusviderem quam deceretquam me atque illo aequom foret.]

 

Mnes. 


Perdidistimesodalis. egone ut illam mulierem

 490

capitisnon perdam? perire me malis malim modis.


satinut quem tu habeas fidelem tibi aut cui credas nescias?


Lyd. 


Videnut aegre patitur gnatum esse corruptum tuom


suomsodalemut ipsus sese cruciat aegritudine?


Phil. 


Mnesilochehoc tecum orout illius animum atque ingenium regas;

 495

servatibi sodalem et mihi filium.  Mnes. Factumvolo.


Lyd. 


Meliusessetme quoque una si cum illo relinqueres.


Phil. 


Adfatimest.  Lyd. Mnesilochecuraeiconcastigahominem probe


quidedecorat teme amicosque alios flagitiis suis.

 

Phil. 


Inte ego hoc onus omne impono. Lydesequere hac me.  L. Sequor.






 Atto3 Scena 4

Mnes.


 500

Inimicioremnunc utrum credam magis


sodalemneesse an Bacchidemincertum admodumst.


illumexoptavit potius? habeat. optumest.


neilla illud hercle cum malo fecit suo;

 

nammihi divini numquam quisquam creduat

 505

niego illam exemplis plurumis planeque--amo.


egofaxo hau dicet nactam quem derideat.


namiam domum ibo atque--aliquid surrupiam patri.

507a

idisti dabo. ego istanc multis ulciscar modis.


adeoego illam cogam usque ut mendicet--meus pater.


sedsatine ego animum mente sincera gero

 510

quiad hunc modum haec hic quae futura fabulor?


amohercle opinout pote quod pro certo sciam.


verumquam illa umquam de mea pecunia


ramentafiat plumea propensior


mendicummalim mendicando vincere.

 515

numquamedepol viva me inridebit. nam mihi


decretumstrenumerare iam omne aurum patri.


igiturmi inani atque inopi subblandibitur


tumquom blandiri nihilo pluris referet

 

quamsi ad sepulcrum mortuo narres logos.

 519a

[sedautem quam illa umquam meis opulentiis

519b

ramentafiat gravior aut propensior

 519c

morime malim excruciatum inopia.]

 520

profectostabilest me patri aurum reddere.


eademexoraboChrysalo causa mea


paterne noceatneu quid ei suscenseat


meacausa de auro quod eum ludificatus est;


namilli aequomst me consulerequi causa mea

 525

mendaciumei dixit. vos me sequimini.






 Atto3 Scena 5

Pistoclervs 



Rebusaliis antevortarBacchisquae mandas mihi:


Mnesilochumut requiram atque ut eum mecum ad te adducam simul.


namillud animus meus miratursi a me tetigit nuntius


quidremoretur. ibo ut visam huc ad eumsi forte est domi.






Atto 3Scena 6

Mnesilochvs 


 530

Reddidipatri omne aurum. nunc ego illam me velim


convenirepostquam inanis sumcontemptricem meam.


sedveniam mihi quam gravate pater dedit de Chrysalo;


verumpostremo impetraviut ne quid ei suscenseat.


Pist. 


Estnehic meus sodalis?  Mnes. Estne hic hostisquem aspiciomeus?


Pist. 

 535

Certeis est.  Mnes. Is est.  Pist. Adibocontra et contollam gradum.


salvossisMnesiloche.  Mnes. Salve.  Pist. Salvosquom peregre advenis


cenadetur.  Mnes. Non placet mi cena quae bilemmovet.


Pist. 


Numquaeadvenienti aegritudo obiecta est?  Mnes. Atqueacerruma.


Pist. 


Vnde?  Mnes. Abhomine quem mi amicum esse arbitratus sum antidhac.


Pist. 

 540

Multimore isto atque exemplo vivontquos cum censeas


esseamicosreperiuntur falsi falsimoniis


linguafactiosiinertes operasublesta fide.


nullusest quoi non invideant rem secundam optingere;


sibine invideaturipsi ignavia recte cavent.


Mnes. 

 545

Edepolne tu illorum mores perquam meditate tenes.


sedetiam unum hoc: ex ingenio malo malum inveniunt suo:


nulliamici suntinimicos ipsi in sese omnis habent.


eise cum frustranturfrustrari alios stolidi existumant.


sicutest hicquem esse amicum ratus sum atque ipsus sum mihi:

 550

illequod in se fuitaccuratum habuit quod posset mali


faceretin meinconciliaret copias omnis meas.


Pist. 


Improbumistunc esse oportet hominem.  Mnes. Ego itaesse arbitror.


Pist. 


Obsecrohercle loquerequis is est.  Mnes. Benevolensvivit tibi.


namni ita essettecum orarem ut ei quod posses mali

 555

facerefaceres.  Pist. Dic modo hominem qui sit: sinon fecero


eimale aliquo pactome esse dicito ignavissimum.


Mnes. 


Nequamhomostverum hercle amicus est tibi.  Pist. Tantomagis


dicquis est; nequam hominis ego parvi pendo gratiam.

 

Mnes. 


Videonon potesse quin tibi eius nomen eloquar.

 560

Pistoclereperdidisti me sodalem funditus.


Pist. 


Quidistuc est?  Mnes. Quid est? misine ego ad teex Epheso epistulam


superamicaut mi invenires?  Pist. Fateorfactumet repperi.


Mnes. 


Quid?tibi non erat meretricum aliarum Athenis copia

 

quibuscumhaberes remnisi cum illa quam ego mandassem tibi

 565

occiperestute amare et mi ires consultum male?


Pist. 


Sanunes?  Mnes. Rem repperi omnem ex tuomagistro. ne nega.


perdidistime.  Pist. Etiamne ultro tuis me prolectasprobris?


Mnes. 


Quid?amas Bacchidem?  Pist. Duas ergo hic intuseccas Bacchides.


M. 


Quid?duas?  P. Atque ambas sorores.  M. Loquerisnunc nugas sciens.


Pist. 

 570

Postremosi pergis parvam mihi fidem arbitrarier


tollamego ted in collum atque intro hinc auferam.  M. Immoibomane.


Pist. 


Nonmaneoneque tu me habebis falso suspectum.  M. Sequor.






Atto 4Scena 1

Parasitvs 



Parasitusego sum hominis nequam atque improbi


militisqui amicam secum avexit ex Samo.

 575

nuncme ire iussit ad eam et percontarier


utrumaurum reddat anne eat secum semul.


tududumpuerecum illac usque isti semul:


quaeharum sunt aedespulta. adi actutum ad fores.


recedehinc dierecte. ut pulsat propudium!

 580

comessepanem tris pedes latum potes


forespultare nescis. ecquis in aedibust?

 

heusecquis hic est? ecquis hoc aperit ostium?


ecquisexit?






Atto 4

Scena 2

Pistoclervs 



Quidistuc? quae istaec est pulsatio?


*quae te mala crux agitatqui ad istunc modum

 585

alienoviris tuas extentes ostio?


forespaene exfregisti. quid nunc vis tibi?


Par. 

0

Adulescenssalve.  Pist. Salve. sed quem quaeritas?


Par. 


Bacchidem.  Pist. Vtramergo?  Par. Nil scio nisi Bacchidem.


paucis:me misit miles ad eam Cleomachus

 590

velut ducentos Philippos reddat aureos


velut hinc in Elatiam hodie eat secum semul.

 

Pist. 


Nonit. negat se ituram. abi et renuntia.


aliumilla amatnon illum. duc te ab aedibus.


Par. 


Nimisiracunde.  Pist. At scin quam iracundussiem?

 595

netibi hercle haud longe est os ab infortunio


itadentifrangibula haec meis manibus gestiunt.

 

Par. 


Cumego huius verba interpretormihi cautiost


nenucifrangibula excussit ex malis meis.


tuoego istaec igitur dicam illi periculo.


Pist. 

 600

Quidais tu?  Par. Ego istuc illidicam.  Pist. Dic mihi


quistu es?  Par. Illius sum integumentumcorporis.


Pist. 


Nequamesse oportet cui tu integumentum improbu's.


Par. 


Sufflatusille huc veniet.  Pist. Dirrumptum velim.


Par. 


Numquidvis?  Pist. Abeas. celeriter factost opus.


Par. 

 605

Valedentifrangibule.--  Pist. Et tuintegumentumvale.


ineum nunc haec res venit locumut quid consili

 

demmeo sodali super amica nesciam


quiiratus renumeravit omne aurum patri


nequenummus ullust qui reddatur militi.

 610

sedhuc concedamnam concrepuerunt fores.


Mnesilochuseccum maestus progreditur foras.






Atto 4Scena 3

Mnesilochvs 



Petulansprotervo iracundo animoindomito incogitato


sinemodo et modestia sumsine bono iure atque honore


incredibilisimposque animiinamabilis inlepidus vivo

 615

malevolenteingenio natus. postremo id mi est quod volo

  615a

egoesse aliis. credibile hoc est?

 

nequiornemost neque indignior quoi

616a

dibene faciant neque quem quisquam


homoaut amet aut adeat.


inimicosquam amicos aequomst med habere


malosquam bonos par magis me iuvare.

 620

omnibusprobrisquae improbis viris


dignasuntdignior nullus est homo;


quipatri reddidi omne aurum amans<mihi>


quodfuit prae manu. sumne ego homo miser?


perdidime simulque operam Chrysali.


Pi. 

 625

Consolandushic mistibo ad eum.


Mnesilochequid fit?  Mn. Perii.


Pi. 

 626a

Dimelius faciant.  Mn. Perii.


Pi. 


Nontacesinsipiens?  Mn. Taceam?


Pi. 

 627a

Sanussatis non es.  Mn. Perii.


multamala mi in pectore nunc acria atque acerba eveniunt.


crimininme habuisse fidem? immerito tibi iratus fui.


Pi. 

 630

Heiabonum habe animum.  Mn. Vnde habeam? mortuospluris pretist

 

quamego sum.  Pi. Militis parasitus venerat modoaurum petere hinc


eumego meis dictis malis his foribus atque hac <platea abegi>;


reppulireieci hominem.  Mn. Quid mi id prodest?<quom ipse veniet>


quidfaciam? nil habeo miser. ille quidem hanc abducetscio.


Pi. 

 635

Simihi sitnon pollicear.  Mn. Sciodaresnovi <tuom>.


sednisi amesnon habeam tibi fidem tantam; <eo quod amas tamen>


nuncagitas sat tute tuarum rerum; <sin liber sies>


egoneut opem mi ferre posse putem inopem te? <non potest>.


Pi. 

 638a

Tacemodo: deus respiciet nos aliquis.  Mn. Nugae.<vale>.


P. 


Mane.  M. Quidest?  P. Tuam copiam eccam Chrysalum video.<tace.>






Atto 4Scena 4

Chrysalvs 


 640

Hunchominem decet auro expendihuic decet statuam statui ex auro;


namduplex hodie facinus feciduplicibus spoliis sum adfectus.


erummaiorem meum ut ego hodie lusi lepideut ludificatust.


callidumsenem callidis dolis

 

compuliet perpulimi omnia ut crederet.

 645

nuncamanti ero filio senis


quicumego biboquicum edo et amo


regiascopias aureasque optuli


utdomo sumeret neu foris quaereret.


nonmihi isti placent ParmenonesSyri

 650

quiduas aut tris minas auferunt eris.


nequiusnil est quam egens consili servosnisi


habetmultipotens pectus:


ubicumqueusus sietpectore expromat suo.

 

nullusfrugi esse potest homo

 655

nisiqui et bene et male facere tenet.


improbiscum improbus sitharpaget furibus


fureturquod queat


vorsipellemfrugi convenit esse hominem

 660

pectusquoi sapit: bonus sit bonismalus sit malis;


utcumqueres sitita animum habeat.


sedlubet scire quantum aurum erus sibi


dempsitet quid suo reddidit patri.

 665

sifrugi estHerculem fecit ex patre:


decimampartem ei deditsibi novem abstulit.


sedquem quaero optume eccum obviam mihi est.


numqui nummi exciderunteretibi

668a

quodsic terram optuere?


quidvos maestos tam tristesque esse conspicor?

 670

nonplacet nec temere est etiam. quin mihi respondetis?


Mnes. 


Chrysaleoccidi.  Chrys. Fortassis tu auri dempsistiparum?


Mnes. 


Quammalumparum? immo vero nimio minus multo parum.


Chrys. 


Quidigiturstulte? <an tu> quoniam occasio ad eam rem fuit


meavirtute partaut quantum velles tantum sumeres

 675

sichoc digitulis duobus sumebas primoribus?


annescibas quam eius modi homini raro tempus se daret?


Mnes. 


Erras.  Chrys. Atquidem tute errasticum parum immersti ampliter.


Mnes. 


Poltu quam nunc med accuses magissi magis rem noveris.


occidi.  Chrys. Animusiam istoc dicto plus praesagitur mali.


Mnes. 

 680

Perii.  Chrys. Quidita?  Mnes. Quia patri omne cum ramentoreddidi.


Chrys. 


Reddidisti?  M. Reddidi.  C. Omnene?  M. Oppido.  C. Occisisumus.


quiin mentem venit tibi istuc facinus facere tam malum?


Mnes. 


Bacchidematque hunc suspicabar propter crimenChrysale


mimale consuluisse: ob eam rem omne aurum iratus reddidi

 685

meopatri.  Chrys. Quidubi reddebas aurumdixisti patri?


Mnes. 


Meid aurum accepisse extemplo ab hospite Archidemide.  Chrys. Em


istocdicto dedisti hodie in cruciatum Chrysalum;


namubi me aspicietad carnuficem rapiet continuo senex.


Mnes. 


Egopatrem exoravi.  Chrys. Nempe ergo hoc utfaceret quod loquor?


Mnes. 

 690

Immotibi ne noceat neu quid ob eam rem suscenseat;


atqueaegre impetravi. nunc hoc tibi curandumstChrysale.


Chrys. 


Quidvis curem?  Mnes. Vt ad senem etiam alteramfacias viam.


comparafabricare finge quod lubetconglutina


utsenem hodie doctum docte fallas aurumque auferas.


Chrys. 

 695

Vixvidetur fieri posse.  Mnes. Pergeac facileecfeceris.


Chrys. 


Quammalumfacilequem mendaci prendit manufesto modo?


quemsi orem ut mihi nil credatid non ausit credere.


Mnes. 


Immosi audias quae dicta dixit me adversum tibi.


Chrys. 


Quiddixit?  Mnes. Si tu illum solem sibi solemesse diceres

 700

seillum lunam credere esse et noctem qui nunc est dies.


Chrys. 


Emungamhercle hominem probe hodiene id nequiquam dixerit.


Mnes. 


Nuncquid nos vis facere?  Chrys. Enim nil nisiut ametis impero.


ceterumquantum lubet me poscitote aurum: ego dabo.


quidmihi refert Chrysalo esse nomennisi factis probo?

 705

sednunc quantillum usust auri tibiMnesiloche? dic mihi.

 

Mnes. 


Militinummis ducentis iam usus est pro Bacchide.


Chrys. 


Egodabo.  Mnes. Tum nobis opus estsumptu.  C. Ahplacide volo


unumquidque agamus: hoc ubi egerotum istuc agam.


deducentis nummis primum intendam ballistam in senem;

 710

eaballista si pervortam turrim et propugnacula


rectaporta invadam extemplo in oppidum anticum et vetus:


siid capsogeritote amicis vostris aurum corbibus


sicutanimus sperat.  Pist. Apud test animusnosterChrysale.


Chrys. 


Nunctu abi introPistocleread Bacchidematque ecfer cito


Pist. 

 715

Quid?  C. Stilumceram et tabellaslinum.  P. Iam faxo hicerunt.--


Mnes. 


Quidnunc es facturus? id mihi dice.  Chrys. Coctumstprandium?


vosduo eritis atque amica tua erit tecum tertia?


Mnes. 


Sicutdicis.  Chrys. Pistoclero nulla amicaest?  M. Immo adest.


alteramille amat sororemego alteramambas Bacchides.


Chrys. 

 720

Quidtu loquere?  Mnes. Hocut futurisumus.  Chrys. Vbist biclinium


vobisstratum?  Mnes. Quid idexquaeris?  Chrys. Res itastdici volo.


nescisquid ego acturus sim nec facinus quantum exordiar.


Mnes. 


Cedomanum ac subsequere propius me ad fores. intro inspice.


Chrys. 

 725

Euaxnimis bellus atque ut esse maxume optabam locus.


Pist. 


Quaeimperavisti. imperatum bene bonis factum ilicost.


Chrys. 


Quidparasti?  Pist. Quae parari tu iussistiomnia.


Chrys. 


Capestilum propere et tabellas tu has tibi.  Mnes. Quidpostea?


Chrys. 


Quodiubebo scribito istic. nam propterea <te> volo

 730

scribereut pater cognoscat litteras quando legat.


scribe.  Mnes. Quidscribam?  Chrys. Salutem tuo patri verbistuis.


Pist. 


Quidsi potius morbum mortem scribat? id erit rectius.


C. 


Neinterturba.  M. Iam imperatum in cerainest.  C. Dic quem ad modum.


Mnes. 


'Mnesilochussalutem dicit suo patri.'  Chrys. Adscribehoc cito:

 735

'Chrysalusmihi usque quaque loquitur nec rectepater


quiatibi aurum reddidi et quia non te fraudaverim.'


Pist. 


Manedum scribit.  Chrys. Celerem oportet esseamatoris manum.


P. 


Atqueidem hercle em perdundum magis quam ad scribundumst cito.


M. 


Loquere.hoc scriptumst.  C. 'Nuncpater miprointu ab eo ut caveas tibi

 740

sycophantiascomponitaurum ut abs ted auferat;


etprofecto se ablaturum dixit.' plane adscribito.


Mnes. 


Dicmodo.  Chrys. 'Atque id pollicetur sedaturum aurum mihi


quoddem scortis quodque in lustris comedim congraecempater.


sedpatervide ne tibi hodie verba det: quaeso cave.'


M. 

 745

Loquereporro.  C. Adscribe dum etiam.  M. Loquerequid scribam modo.


Chrys. 


'Sedpaterquod promisisti mihite quaeso ut memineris

 

neillum verberes; verum apud te vinctum adservato domi.'


cedotu ceram ac linum actutum. age obligaobsigna cito.


Mnes. 


Obsecroquid istis ad istunc usust conscriptis modum

 750

uttibi ne quid credat atque ut vinctum te adservet domi?


Chrys. 


Quiami ita lubet. potin ut cures te atque ut ne parcas mihi?


meafiducia opus conduxi et meo periclo rem gero.


Mnes. 


Aequomdicis.  C. Cedotabellas.  M. Accipe.  C. Animumadvortite.


Mnesilocheet tuPistoclereiam facite in biclinio

 755

cumamica sua uterque accubitum eatisita negotiumst


atqueibidem ubi nunc sunt lecti strati potetis cito.

 

Pist. 


Numquidaliud?  Chrys. Hocatque etiam: ubi eritaccubitum semel


nequoquam exsurgatisdonec a me erit signum datum.


Pist. 


Oimperatorem probum!  Chrys. Iam bis bibisseoportuit.


Mnes. 

 760

Fugimus.--  Chrys. Vosvostrum curate officiumego efficiam meum.






Atto 4Scena 5

insanummagnum molior negotium



metuoqueut hodie possiem emolirier.


sednunc truculento mi atque saevo usus senest;


namnon conducit huic sycophantiae

 765

senemtranquillum esse ubi me aspexerit.


versaboego illum hodiesi vivoprobe.


tamfrictum ego illum reddam quam frictum est cicer.


adambulaboad ostiumutquando exeat


extemploadvenienti ei tabellas dem in manum






Atto 4Scena 6

Nicobvlvs 


 770

Nimiumillaec res est magnae dividiae mihi


supterfugissesic mihi hodie Chrysalum.


Chrys. 


Salvossumiratus est senex. nunc est mihi


adeundiad hominem tempus.  Nic. Quis loquiturprope?


atquehic quidemopinorChrysalust.  Chrys. Accessero.


Nic. 

 775

Boneservesalve. quid fit? quam mox navigo


inEphesumut aurum repetam ab Theotimo domum?


taces?per omnis deos adiurout ni meum


gnatumtam amem atque ei facta cupiam quae is velit

 780

uttua iam virgis latera lacerentur probe


ferratusquein pistrino aetatem conteras.


omniarescivi scelera ex Mnesilocho tua.


Chrys. 


Mencriminatust? optimest: ego sum malus


egosum sacerscelestus. specta rem modo;

 785

egoverbum faciam <nullum>.  Nic. Etiamcarnufex


minitare?  Chrys. Noscestu illum actutum qualis sit.


nunchas tabellas ferre me iussit tibi.


orabatquod istic esset scriptum ut fieret.


Nic. 


Cedo.  Chrys. Noscesignum.  Nic. Novi. ubi ipseest?  Chrys. Nescio.

 790

niliam me oportet scire. oblitus sum omnia.


sciome esse servom. nescio etiam id quod scio.


nuncab trasenna hic turdus lumbricum petit;


pendebithodie pulcreita intendi tenus.


Nic. 


Manedum parumper; iam exeo ad teChrysale.--


Chrys. 

 795

Vtverba mihi datut nescio quam rem gerat.


servosarcessit intus qui me vinciant.


benenavis agitaturpulcre haec confertur ratis.


sedconticiscamnam audio aperiri fores.






 Atto4 Scena 7

Nic.



Constringetu illiArtamoactutum manus.


Chrys. 

 800

Quidfeci?  Nic. Impinge pugnumsi muttiverit.


quidhae locuntur litterae?  Chrys. Quid merogas?


utab illo accepiad te obsignatas attuli.


Nic. 


Ehotu* loquitatusne es gnato meo


maleper sermonemquia mi id aurum reddidit

 805

ette dixisti id aurum ablaturum tamen


persycophantiam?  Chrys. Egone istucdixi?  Nic. Ita.


Chrys. 


Quishomost qui dicat me dixisse istuc?  Nic. Tace


nullushomo dicit: hae tabellae te arguont


quastu attulisti. em hae te vinciri iubent.


Chrys. 

 810

AhaBellorophontem tuos me fecit filius:


egomettabellas tetuli ut vincirer. sine.


Nic. 


Proptereahoc faciout suadeas gnato meo


utpergraecetur tecumtervenefice.


Chrys. 


Ostultestultenescis nunc venire te;

 815

atquein eopse adstas lapideut praeco praedicat.


Nic. 


Responde:quis me vendit?  Chrys. Quem di diligunt


adulescensmoriturdum valet sentit sapit.


huncsi ullus deus amaretplus annis decem


plusiam viginti mortuom esse oportuit:

 820

terraiodium ambulatiam nil sapit


necsentittantist quantist fungus putidus.


Nic. 


Tunterrae me odium esse autumas? abducite hunc


introatque adstringite ad columnam fortiter.


numquamauferes hinc aurum.  Chrys. At qui iamdabis.


Nic. 

 825

Dabo?  Chrys. Atqueorabis me quidem ultro ut auferam


cumillum rescisces criminatorem meum


quantoin periclo et quanta in pernicie siet.


tumlibertatem Chrysalo largibere;


egoadeo numquam accipiam.  Nic. Dicscelerumcaput

 830

dicquo in periclo est meus Mnesilochus filius?


Chrys. 


Sequerehac mefaxo iam scies.  Nic. Quo gentium?


Chrys. 


Tresunos passus.  Nic. Vel decem.  Chrys. AgedumtuArtamo

 

foremhanc pauxillum aperi; placidene crepa;


satest. accede huc tu. viden convivium?


Nic. 

 835

Videoexadvorsum Pistoclerum et Bacchidem.


Chrys. 


Quisunt in lecto illo altero?  Nic. Interiimiser.


Chrys. 


Novistinehominem?  Nic. Novi.  Chrys. Dicsodes mihi

 

bellanvidetur specie mulier?  Nic. Admodum.


Chrys. 


Quidillammeretricemne esse censes?  Nic. Quippini?


Chrys. 

 840

Frustraes.  Nic. Quis igiturobsecrost?  Chrys. Inveneris.


exme quidem hodie numquam fies certior.






Atto 4Scena 8

Cleomachvs 



Meamnehic MnesilochusNicobuli filius


per vimut retineat mulierem? quae haec factiost?


Nic. 


Quisillest?  Chrys. Per tempus hic venit milesmihi.


Cleom. 

 845

Non mearbitratur militemsed mulierem

 

qui memeosque non queam defendere.


namneque Bellona mi umquam neque Mars creduat


niillum exanimalem faxosi convenero


niveexheredem fecero vitae suae.


Nic. 

 850

Chrysalequis ille est qui minitatur filio?


Chrys. 


Vir hicest illius mulieris quacum accubat.


Nic. 


Quidvir?  Chrys. Virinquam.  Nic. Nuptanestillaobsecro?


Chrys. 


Scieshaud multo post.  Nic. Oppido interii miser.


Chrys. 


Quidnunc? scelestus tibi videtur Chrysalus?

 855

agenunc vincito meauscultato filio.


dixintibi ego illum inventurum te qualis sit?


Nic. 


Quidnunc ego faciam?  Chrys. Iube sis me exsolvicito;


nam niego exsolvoriam manufesto hominem opprimet.


Cleom. 


Nihilest lucri quod me hodie facere mavelim

 860

quamillum cubantem cum illa opprimereambo ut necem.


Chrys. 


Audinquae loquitur? quin tu me exsolvi iubes?


Nic. 


Exsolviteistum. periipertimui miser.


Cleom. 


Tumillamquae corpus publicat volgo suom


faxo sehaud dicat nactam quem derideat.


Chrys. 

 865

Paciscicum illo paulula pecunia


potes.  Nic. Pacisceergoobsecroquid tibi lubet


dum nemanifesto hominem opprimat neve enicet.


Cleom. 


Nuncnisi ducenti Philippi redduntur mihi


iamillorum ego animam amborum exsorbebo oppido.


Nic. 

 870

Emilluc paciscesi potes; perge obsecro

 

paciscequid vis.  Chrys. Ibo et faciam sedulo.


quidclamas?  Cleom. Vbi erus tuosest?  Chrys. Nusquam. nescio.


vistibi ducentos nummos iam promittier


ut neclamorem hic facias neu convicium?


Cleom. 

 875

Nihilest quod malim.  Chrys. Atque ut tibi malamulta ingeram?


Cleom. 


Tuoarbitratu.  Nic. Vt subblanditur carnufex.


Chrys. 


Paterhic Mnesilochi est; sequereis promittet tibi.


tuaurum rogato; ceterum verbum sat est.


Nic. 


Quidfit?  Chrys. Ducentis Philippis rempepigi.  Nic. Ahsalus

 880

measervavisti me. quam mox dico 'dabo'?


Chrys. 


Rogahunc tutu promitte huic.  Nic. Promittoroga.


Cleom. 


Ducentosnummos aureos Philippos probos


dabin?  Chrys. 'Dabuntur'inque. responde.  Nic. Dabo.


Chrys. 


Quidnuncimpure? numquid debetur tibi?

 885

quidilli molestu's? quid illum morte territas?


et egote et ille mactamus infortunio.


si tibiest machaeraat nobis veruinast domi:


quaquidem te faciamsi tu me inritaveris


confossioremsoricina nenia.

 890

iamdudum hercle equidem sentiosuspicio


quae tesollicitet: eum esse cum illa muliere.


Cleom. 


Immoest quoque.  Chrys. Ita me Iuppiter IunoCeres


MinervaLatona Spes Opis Virtus Venus


CastorPolluces Mars Mercurius Hercules

 895

SummanusSol Saturnus dique omnes ament


ut illecum illa neque cubat neque ambulat


nequeosculatur neque illud quod dici solet.


Nic. 


Vtiurat! servat me ille suis periuriis.


Cleom. 


Vbinunc Mnesilochus ergost?  Chrys. Rus misitpater.

 900

illaautem in arcem abiit aedem visere


Minervae.nunc apertast. ivise estne ibi.


Cleom. 


Abeo adforum igitur.  Chrys. Vel hercle in malamcrucem.


Cleom. 


Hodieexigam aurum hoc?  Chrys. Exigeac suspendete:


nesupplicare <hunc> censeas <tibi>nihili homo.--

 905

illeest amotus. sine me (per teereopsecro


deosimmortales) ire huc intro ad filium.


Nic. 


Quid eointro ibis?  Chrys. Vt eum dictis plurumis


castigemcum haec sic facta ad hunc faciat modum.


Nic. 


Immooro ut faciasChrysaleet ted opsecro

 910

caveparsis in eum dicere.  Chrys. Etiam memones?


satinest si plura ex me audiet hodie mala


quamaudivit umquam Clinia ex Demetrio?--


Nic. 


Lippiillic oculi servos est simillimus:


si nonestnolis esse neque desideres;

 915

si estabstinere quin attingas non queas.


nam niillic hodie forte fortuna hic foret


milesMnesilochum cum uxore opprimeret sua


atqueobtruncaret moechum manufestarium.


nuncquasi ducentis Philippis emi filium

 920

quosdare promisi militi: quos non dabo


temereetiam prius quam filium convenero.


numquamedepol quicquam temere credam Chrysalo;


verumlubet etiam mi has perlegere denuo:


aequomsttabellis consignatis credere.--




Atto 4Scena 9

Chrysalvs 


 925

Atridaeduo fratres cluent fecisse facinus maxumum


quomPriami patriam Pergamum divina moenitum manu


armisequisexercitu atque eximiis bellatoribus


millecum numero navium decumo anno post subegerunt.

 

nonpedibus termento fuit praeut ego erum expugnabo meum

 930

sineclasse sineque exercitu et tanto numero militum.


[cepiexpugnavi amanti erili filio aurum ab suo patre.]


nuncprius quam huc senex venitlibet lamentari dum exeat.


oTroiao patriao Pergamumo Priame periisti senex


quimisere male mulcabere quadringentis Philippis aureis.

 935

namego has tabellas obsignatas consignatas quas fero


nonsunt tabellaesed equos quem misere Achivi ligneum.


[EpiustPistoclerus: ab eo haec sumptae; Mnesilochus Sino est


relictusellum non in busto Achillised in lecto accubat;

 

Bacchidemhabet secum: ille olim habuit ignem qui signum daret

 940

huncipsum exurit; ego sum Vlixescuius consilio haec gerunt.]


tumquae hic sunt scriptae litteraehoc in equo insunt milites


armatiatque animati probe. ita res successit mi usque adhuc.


atquehic equos non in arcemverum in arcam faciet impetum:

 

exitiumexcidium exlecebra fiet hic equos hodie auro senis.

 945

nostroseni huic stolidoei profecto nomen facio ego Ilio;


milesMenelaustego Agamemnoidem Vlixes Lartius


MnesilochustAlexanderqui erit exitio rei patriae suae;


isHelenam avexitcuia causa nunc facio obsidium Ilio.


namilli itidem Vlixem audiviut ego sumfuisse et audacem et malum:

 950

<in>dolis ego prensus sumille mendicans paene inventus interiit


dumibi exquirit fata Iliorum; adsimiliter mi hodie optigit.


vinctussumsed dolis me exemi: item se ille servavit dolis.


Iliotria fuisse audivi fata quae illi forent exitio:

 

signumex arce si periisset; alterum etiamst Troili mors;

 955

tertiumcum portae Phrygiae limen superum scinderetur:


pariaitem tria eis tribus sunt fata nostro huic Ilio.


namdudum primo ut dixeram nostro seni mendacium


etde hospite et de auro et de lemboibi signum ex arce iam abstuli.

 

iamduo restabant fata tuncnec magis id ceperam oppidum.

 960

postubi tabellas ad senem detuliibi occidi Troilum


cumcensuit Mnesilochum cum uxore esse dudum militis.


[ibivix me exsolvi: id periclum adsimiloVlixem ut praedicant


cognitumab Helena esse proditum Hecubae; sed ut olim ille se


blanditiisexemit et persuasit se ut amitteret

 965

itemego dolis me illo extuli e periclo et decepi senem.]


postcum magnifico militeurbes verbis qui inermus capit


conflixiatque hominem reppuli; dein pugnam conserui seni:


eumego adeo uno mendacio deviciuno ictu extempulo

 

cepispolia. is nunc ducentos nummos Philippos militi

 970

quosdare se promisitdabit.


nuncalteris etiam ducentis usus estqui dispensentur


Iliocaptout sit mulsum qui triumphent milites.


[sedPriamus hic multo illi praestat: non quinquaginta modo

 

quadringentosfilios habet atque equidem omnis lectos sine probro:

 975

eosego hodie omnis contruncabo duobus solis ictibus.]


[nuncPriamo nostro si est quis emptorcomptionalem senem


vendamegovenalem quem habeoextemplo ubi oppidum expugnavero.]


sedPriamum adstantem eccum ante portam video. adibo atque adloquar.

 

Nicobvlvs 


Quoianamvox prope me sonat?  Chrys. ONicobule.  Nic. Quid fit?

 980

quidquod te misiecquid egisti?  Chrys. Rogas?congredere.  Nic. Gradior.


Chrys. 


Optumussum orator. ad lacrumas coegi hominem castigando


malequedictisquae quidem quivi comminisci.  Nic. Quidait?  C. Verbum


nullumfecit: lacrumans tacitus auscultabat quae ego loquebar;


tacitusconscripsit tabellasobsignatas mi has dedit.

 985

tibime iussit daresed metuone idem cantent quod priores.


noscesignum. estne eius?  Nic. Novi. libetperlegere has.  C. Perlege.


nuncsuperum limen scinditurnunc adest exitium Ilio


turbatequos lepide ligneus.  Nic. Chrysaleadesdum ego has perlego.

 

Chrys. 

 988a

Quidme tibi adesse opus est?  N. Volo[ut quodiubeo facias]

 

utscias quae hic scripta sient.


Chrys. 

 989a

Nilmoror neque scire volo.


Nic. 

 990

Tamenades.  Chrys. Quid opust?  Nic. Taceas:

990a

quodiubeo id facias.  Chrys. Adero.


Nic. 


Eugelitteras minutas.  Chrys. Qui quidem videatparum;


verumqui satis videatgrandes satis sunt.  Nic. Animumadvortito igitur.


Chrys. 


Noloinquam.  Nic. At volo inquam.  Chrys. Quidopust?  Nic. At enim id quod te iubeofacias.


Chrys. 


Iustumst<ut> tuos tibi servos tuo arbitratu serviat.


Nic. 

 995

Hocage sis nunciam.  C. Vbi lubetrecita:aurium operam tibi dico.


Nic. 


Ceraequidem haud parsit neque stilo;

 996a

sedquidquid estpellegere certumst.


'Paterducentos Philippos quaeso Chrysalo


dasi esse salvom vis me aut vitalem tibi.'


malumquidem hercle magnum.  Chrys. Tibidico.  Nic. Quid est?


Chrys. 

 1000

Nonprius salutem scripsit?  Nic. Nusquamsentio.


Chrys. 


Nondabissi sapies; verum si das maxume


neille alium gerulum quaeratsi sapietsibi:


namego non laturus sumsi iubeas maxume.


satsic suspectus sumcum careo noxia.


Nic. 

 1005

Auscultaporrodum hoc quod scriptumst perlego.


Chrys. 


Indea principio iam inpudens epistula est.


Nic. 


'Pudetprodire me ad te in conspectumpater:


tantumflagitium te scire audivi meum

 

quodcum peregrini cubui uxore militis.'

 1010

polhaud derides; nam ducentis aureis


Philippisredemi vitam ex flagitio tuam.


Chrys. 


Nihilest illorum quin ego illi dixerim.


Nic. 


'Stultefecisse fateor. sed quaesopater

 

nemein stultitia si deliquideseras.

 1015

egoanimo cupido atque oculis indomitis fui;


persuasumstfacere quoius me nunc facti pudet.'


priuste cavisse ergo quam pudere aequom fuit.


Chrys. 


Eademistaec verba dudum illi dixi omnia.

 

Nic. 


'Quaesout sat habeas idpaterquod Chrysalus

 1020

meobiurigavit plurumis verbis malis


etme meliorem fecit praeceptis suis


utte ei habere gratiam aequom sit bonam.'


Chrys. 


Estneistuc istic scriptum?  Nic. Em spectatumscies.


Chrys. 


Vtqui deliquit supplex est ultro omnibus.


Nic. 

 1025

'Nuncsi me fas est obsecrare abs tepater


damihi ducentos nummos Philipposte obsecro.'


Chrys. 


Neunum quidem herclesi sapis.  Nic. Sineperlegam.


'egoius iurandum verbis conceptis dedi


daturumid me hodie mulieri ante vesperum

 1030

priusquam a me abiret. nuncpaterne perierem


curaatque abduce me hinc ab hac quantum potest


quampropter tantum damni feci et flagiti.


cavetibi ducenti nummi dividiae fuant;

 

sescentatanta reddamsi vivotibi.

 1035

valeatque haec cura'. quid nunc censesChrysale?


Chrys. 


Nihilego tibi hodie consili quicquam dabo


nequeego haud committam utsi quid peccatum siet


fecissedicas de mea sententia.

 

verumut ego opinorsi ego in istoc sim loco

 1040

dempotius aurum quam illum corrumpi sinam.


duaecondiciones sunt: utram tu accipias vide:


velut aurum perdas vel ut amator perieret.


egoneque te iubeo neque vetoneque suadeo.

 

Nic. 


Miseretme illius.  Chrys. Tuos estnon mirumfacis.

 1045

siplus perdundum sitperiisse suaviust


quamillud flagitium volgo dispalescere.


Nic. 


Neille edepol Ephesi multo mavellem foret


dumsalvos essetquam revenisset domum.


quidego istic? quod perdundumst properem perdere.

 1050

binosducentos Philippos iam intus ecferam


etmiliti quos dudum promisi miser


etistos. mane isticiam exeo ad teChrysale.--


Chrys. 


Fitvasta Troiascindunt proceres Pergamum.

 

sciviego iam dudum fore me exitio Pergamo.

 1055

edepolqui me esse dicat cruciatu malo


dignumne ego cum illo pignus haud ausim dare;


tantasturbellas facio. sed crepuit foris:


ecferturpraeda ex Troia. taceam nunciam.

 

Nic. 


Capehoc tibi aurumChrysaleifer filio.

 1060

egoad forum autem hinc ibout solvam militi.


Chrys. 


Nonequidem accipiam. proin tu quaeras qui ferat.


noloego mihi credi.  Nic. Cape veroodiosefacis.


Chrys. 


Nonequidem capiam.  Nic. At quaeso.  C. Dicout res se habet.


Nic. 


Morare.  Chrys. Noloinquamaurum concredi mihi.

 1065

velda aliquem qui servet me.  Nic. Oheodiosefacis.


Chrys. 


Cedosi necesse est.  Nic. Cura hoc. iam ego hucrevenero.--


Chrys. 


Curatumest--esse te senem miserrumum.


hocest incepta efficere pulcre: bellule


mievenitut ovans praeda onustus incederem;

 1070

salutenostra atque urbe capta per dolum


domumreduco integrum omnem exercitum.


sedspectatoresvos nunc ne miremini


quodnon triumpho: pervolgatum estnil moror;

 

verumtamen accipientur mulso milites.

 1075

nunchanc praedam omnem iam ad quaestorem deferam.






Atto 4Scena 10

Philoxenvs 



Quammagis in pectore meo foveo quas meus filius turbas turbet


quamse ad vitam et quos ad mores praecipitem inscitus capessat


magiscurae est magisque adformidone is pereat neu corrumpatur.


sciofui ego illa aetate et feci illa omniased more modesto;

1080

nequeplacitant mores quibus video volgo <in> gnatos esseparentes:


[duxihabui scortumpotavidedidonavised enim id raro.]


egodare me meo gnato instituiut animo obsequium sumere possit;


aequomesse putosed nimis nolo desidiae ei dare ludum.


nuncMnesilochumquod mandavi

 1084a

visoecquid eum ad virtutem aut ad

 1085

frugemopera sua compuleritsic


uteumsi convenitscio fe-


cisse:eost ingenio natus.






Atto 5Scena 1

Nicobvlvs 



Quicumqueubi ubi suntqui fuerunt quique futuri sunt posthac


stultistolidifatuifungibardiblennibuccones


solusego omnis longe antideo


stultitiaet moribus indoctis.

 1090

periipudet: hocine me aetatis

 1090

ludosbis factum esse indigne?


magisquam id reputotam magis uror


quaemeus filius turbavit.


perditussum atque eradicatus


sumomnibus exemplis excrucior.


omniame mala consectantur


omnibusexitiis interii.


Chrysalusmed hodie laceravit


Chrysalusme miserum spoliavit:

 1095

isme scelus auro usque attondit

 1095

dolisdoctis indoctumut lubitumst.


itamiles memorat meretricem esse


eamquam ille uxorem esse aiebat


omniaqueut quidque actum est memoravit

 

eamsibi hunc annum conductam


relicuomid auri factum quod ego ei


stultissimushomo promisissem: hoc


hocest quo <cor> peracescit;


hocest demum quod percrucior

 1100

mehoc aetatis ludificari

 1100

[immoedepol sic ludos factum]


canocapite atque alba barba


miserumme auro esse emunctum.


periihoc servom meum non nauci facere esse ausum! atque egosi alibi


plusperdiderimminus aegre habeam minusque id mihi damno ducam.


Phil. 


Certohic prope me mihi nescio quis loqui visust; sed quem video?

 1105

hicquidemst pater Mnesilochi.  N. Eugesociumaerumnae et mei mali video.


Philoxenesalve.  Phil. Et tu. unde agis?  Nic. Vndehomo miser atque infortunatus.


P. 


Atpol ego ibi sumesse ubi miserum hominem decet atqueinfortunatum.


Nic. 


Igiturpari fortunaaetate ut sumusutimur.  Phil. Sicest. sed tu


quidtibist?  Nic. Pol mihi paridem est quodtibi.


Phil. 

 1110

Numquidnam ad filium haec aegritudo attinet?


Nic. 


Admodum.  Phil. Idemmihi morbus in pectorest.


Nic. 


Atmihi Chrysalus optumus homo

 

perdiditfiliumme atque rem omnem meam.


Phil. 


Quidtibi ex filio namobsecroaegrest?  Nic. Scies:

 1115

idperit cum tuo: ambo aeque amicas habent.


Phil. 


Quiscis?  Nic. Vidi  Phil. Eimihidisperii.


Nic. 


Quiddubitamus pultare atque huc evocare ambos foras?

 

Phil. 


Haudmoror.  Nic. Heus Bacchisiube sis actutumaperiri fores


nisimavoltis fores et postes comminui securibus.






Atto 5Scena 2

Bacchis 


 1120

Quissonitu ac tumultu tanto nominat me atque pultat aedes?


Nic. 


Egoatque hic.  Bacch. Quid hoc est negoti namamabo?

1121a

quishas huc ovis adegit?


Nic. 


Ovisnos vocant pessumae.  Soror Pastor harum


dormitquom haec eunt sic a pecu balitantes.


Bacch. 


Atpol nitenthaud sordidae videntur ambae.


Sor. 

 1125

Attonsaehae quidem ambae usque sunt.  Phil. Vtvidentur


deriderenos.  Nic. Sine suo usque arbitratu.


Bacch. 


Rerinter in anno tu has tonsitari?


Sor. 


Polhodie altera iam bis detonsa certo est.


Bacch. 


Vetulaesuntthimiame.  Sor. At bonas fuisse credo.


Bacch. 

 1130

Videnlimulisobsecrout intuentur?


Sor. 


Ecastorsine omni arbitror malitia esse.


Phil. 


Meritohoc nobis fitqui quidem huc venerimus.


Bacch. 


Coganturquidem intro.  Sor. Haud scio quid eo opussit


quaenec lac nec lanam ullam habent. sic sine astent.

 1135

exsolverequanti fuereomnis fructus


iamillis decidit. non videsut palantes


solaeliberae


grassentur?quin aetate credo esse mutas:

1138a

nebalant quidemquom a pecu cetero absunt.


stultaeatque haud malae videntur.


Sor. 

 1140

Revortamurintrosoror.  Nic. Ilico ambae

1140a

manete:haec oves volunt vos.


Sor. 


Prodigiumhoc quidemst: humana nos voce appellant oves.


Nic. 


Haecoves vobis malam rem magnamquam debentdabunt.


Bacch. 


Siquam debeste condono: tibi habenumquam abs te petam.


sedquid est quapropter nobis vos malum minitamini?


Phil. 

 1145

Quianostros agnos conclusos istic esse aiunt duos.


Nic. 


Etpraeter eos agnos meus est istic clam mordax canis:


quinisi nobis producuntur iam atque emittuntur foras


arietestruces nos erimusiam in vos incursabimus.


B. 


Sororest quod te volo secreto.  S. Ehoamabo.  N. Quo illaec abeunt?


Bacch. 

 1150

Senemillum tibi dedo ulterioremlepide ut lenitum reddas;


egoad hunc iratum adgrediar<si> possumus nos hos introinlicere huc.


S. 


Meumpensum ego lepide accuraboquamquam odiost mortem amplexari.


B. 


Facitout facias.  S. Taceas. tu tuom facito: egoquod dixi haud mutabo.


Nic. 


Quidillaec illic in consilio duae secreto consultant?


Phil. 

 1155

Quidais tuhomo?  Nic. Quid me vis?


Phil. 

 1155a

Pudetdicere me tibi quiddam.


N. 


Quidest quod pudeat?  P. Sed amico homini tibiquod volo credere certumst.


nihilisum.  Nic. Istuc iam pridem scio. sed quinihili es? id memora.


Phil. 


Tactussum vehementer visco;


corstimulo foditur.  Nic. Pol tibi multo


aequiusest coxendicem.

 1160

sedquid istuc est? etsi iam ego ipsus quid sit probe scire puto me;


verumaudire etiam ex te studeo.  Phil. Videnhanc?  Nic. Video.  Phil. Haudmala est mulier.


Nic. 


Polvero ista mala et tu nihili.  Phil. Quidmulta? ego amo.  Nic. An amas?  Phil. naigar.


Nic. 


Tunhomo putideamator istac fieri aetate audes?  Phil. Quinon?


Nic. 


Quiaflagitium est.  Phil. Quid opust verbis? meofilio non sum iratus

 1165

nequete tuost aequom esse iratum: si amantsapienter faciunt.


Bacch. 


Sequerehac.  Nic. Eunt eccas tandem


probriperlecebrae et persuastrices.


quidnunc? etiam redditis nobis


filioset servom? an ego experior


tecumvim maiorem?  Phil. Abin hinc?


nonhomo tu quidem esqui istoc pacto tam lepidam inlepide appelles.


Bacch. 

 1170

Senexoptime quantumst in terrasine <me> hoc exorare abs te


utistuc delictum desistas tanto opere ire oppugnatum.


Nic. 


Niabeasquamquam tu bella es


malumtibi magnum dabo iam.  Bacch. Patiar


nonmetuone quid mihi doleat


quodferias.  Nic. Vt blandiloquast!


eimihimetuo.  Sor. Hic magis tranquillust.


Bacch. 

 1175

Ihac mecum intro atque ibisi quid vis

 1175

filiumconcastigato.


N. 


Abina mescelus?  B. Sinemea pietasteexorem.  N. Exores tu me?


S. 


Egoquidem ab hoc certe exorabo.  P. Immo ego teorout me intro abducas.


Sor. 


Lepidumte.  Phil. At scin quo pacto me ad te introabducas?  Sor. Mecum ut sis.


Phil. 


Omniaquae cupio commemoras.


Nic. 


Vidiego nequam hominesverum te

 1180

neminemdeteriorem.  Phil. Ita sum.


Bacch. 


Ihac mecum introubi tibi sit lepide victibusvino atqueunguentis.


Nic. 


Satissatis iam vostrist convivi:


menil paenitet ut sim acceptus:


quadringentisPhilippis filius me et


Chrysaluscircumduxerunt.


quemquidem ego ut non excruciem


alterumtantum auri non meream.


Bacch. 

 1185

Quidtandemsi dimidium auri

 1185

redditurin hac mecum intro? atque ut


eisdelicta ignoscas.  Phil. Faciet.


Nic. 


Minimenolo. nil mororsine sic.


maloillos ulcisci ambo.


Phil. 


Etiamtuhomo nihili? quod di dant boni cave culpa tua amissis:


dimidiumauri datur: accipiaspotesque et scortum accumbas.


Nic. 

 1190

Egonubi filius corrumpatur meusibi potem?  Phil. Potandumst.


Nic. 


Ageiamid ut ut estetsi est dedecoripatiarfacere inducamanimum:


egoncum haec cum illo accubetinspectem?  Bacch. Immoequidem pol tecum accumbam

 85a 1192a

teamabo et te amplexabor.


Nic. 


Caputpruritperiivix negito.


Bacch. 


Nontibi venit in mentemamabo


sidum vivas tibi bene facias

 1195

tampol id quidem esse haud perlonginquom

1195

nequesi hoc hodie amissispost in

1195a

morteeventurum esse umquam?


N. 


Quidago?  P. Quid agas? rogitas etiam?  N. Libetet metuo.  B. Quid metuis?


Nic. 


Neobnoxius filio sim et servo.  Bacch. Melmeumamaboetsi haec fiunt


tuost:unde illum sumere censesnisi quod tute illi dederis?


hancveniam illis sine te exorem.  Nic. Vtterebrat! satin offirmatum

1200

quodmihi eratid me exorat?


tuasum opera et propter te improbior.  Bacch. Neminisquam mea mavellem.


satinego istuc habeo firmatum?  Nic. Quod semeldixi haud mutabo.


Bacch. 


Itdiesite intro accubitum


filiivos exspectant intus.  Nic. Quam quidemactutum emoriamur.


S. 

 1205

Vesperhic estsequimini.  N. Ducite nos quo lubettamquam quidem addictos.


Bacch. 


Lepideipsi hi sunt captisuis qui filiis fecere insidias.


Grex 


Hisenes nisi fuissent nihili iam inde ab adulescentia


nonhodie hoc tantum flagitium facerent canis capitibus;


nequeadeo haec faceremusni antehac vidissemus fieri

 1210

utapud lenones rivales filiis fierent patres.


spectatoresvos valere volumus et clare adplaudere.