Readme.it in English  home page
Readme.it in Italiano  pagina iniziale
readme.it by logo SoftwareHouse.it

Yoga Roma Parioli Spedizioni Raccomandate Roma

Ebook in formato Kindle (mobi) - Kindle File Ebook (mobi)

Formato per Iphone, Ipad e Ebook (epub) - Ipad, Iphone and Ebook reader format (epub)

Versione ebook di Readme.it powered by Softwarehouse.it


TitoMaccio Plauto

CAPTIVI




PROLOGVS



Hosquos videtis stare hic captivos duos


illiqui astanthi stant ambonon sedent;


hocvos mihi testes estis me verum loqui.


senexqui hic habitat Hegio est huius pater.

 5

sedis quo pacto serviat suo sibi patri


idego hic apud vos proloquarsi operam datis.


senihuic fuerunt filii nati duo;


alterumquadrimum puerum servos surpuit


eumquehinc profugiens vendidit in Alide

 10

patrihuius. iam hoc tenetis? * optume est.


negathercle ille ultimus. accedito.


sinon ubi sedeas locus estest ubi ambules


quandohistrionem cogis mendicarier.


egome tua causane erresnon rupturus sum.

 15

vosqui potestis ope vestra censerier


accipiterelicuom: alieno uti nil moror.


fugitivosilleut dixeram antehuius patri


domoquem profugiens dominum abstulerat vendidit.


ispostquam hunc emitdedit eum huic gnato suo

 20

peculiaremquia quasi una aetas erat.


hicnunc domi servit suo patrinec scit pater;


enimvero di nos quasi pilas homines habent.


rationemhabetisquo modo unum amiserit.


postquambelligerant Aetoli cum Aleis

 25

utfit in bellocapitur alter filius:


medicusMenarchus emit ibidem in Alide.


coepitcaptivos commercari hic Aleos


siquem reperire possit qui mutet suom


illumcaptivom: hunc suom esse nescitqui domist.

 30

etquoniam heri indaudivitde summo loco


summoquegenere captum esse equitem Aleum


nilpretio parsitfilio dum parceret:


reconciliareut facilius posset domum


emithosce e praeda ambos de quaestoribus.

 35

hisceautem inter sese hunc confinxerunt dolum


quopacto hic servos suom erum hinc amittat domum.


itaqueinter se commutant vestem et nomina;


illicvocatur Philocrateshic Tyndarus:


huiusillichic illius hodie fert imaginem.

 40

ethic hodie expediet hanc docte fallaciam


etsuom erum faciet libertatis compotem


eodemquepacto fratrem servabit suom


reducemquefaciet liberum in patriam ad patrem


imprudens:itidem ut saepe iam in multis locis

 45

plusinsciens quis fecit quam prudens boni.


sedinscientes sua sibi fallacia


itacompararunt et confinxerunt dolum


itaquehi commentide sua sententia


utin servitute hic ad suom maneat patrem:

 50

itanunc ignorans suo sibi servit patri;


homunculiquanti suntquom recogito!


haecres agetur nobisvobis fabula.


sedetiam estpaucis vos quod monitos voluerim.


profectoexpediet fabulae huic operam dare.

 55

nonpertractate facta est neque item ut ceterae:


nequespurcidici insunt versusimmemorabiles;


hicneque periurus leno est nec meretrix mala


nequemiles gloriosus; ne vereamini


quiabellum Aetolis esse dixi cum Aleis:

 60

forisillic extra scaenam fient proelia.


namhoc paene iniquomstcomico choragio


conaridesubito agere nos tragoediam.


proinsi quis pugnam expectatlitis contrahat:


valentioremnactus adversarium

 65

sieritego faciam ut pugnam inspectet non bonam


adeout spectare postea omnis oderit.


abeo.valeteiudices iustissimi


domiduellique duellatores optumi.






Atto 1Scena 1

Ergasilvs 



Iuventusnomen indidit Scorto mihi

 70

eoquia invocatus soleo esse in convivio.


scioabsurde dictum hoc derisores dicere


atego aio recte. nam scortum in convivio


sibiamatortalos quom iacitscortum invocat.


estneinvocatum an non <est? est> planissume;

 75

verumhercle vero nos parasiti planius


quosnumquam quisquam neque vocat neque invocat.


quasimures semper edimus alienum cibum;


ubires prolatae suntquom rus homines eunt


simulprolatae res sunt nostris dentibus.

 80

quasicum caleturcocleae in occulto latent


suosibi suco vivontros si non cadit


itemparasiti rebus prolatis latent


inocculto miserivictitant suco suo


dumruri rurant homines quos ligurriant.

 85

prolatisrebus parasiti venatici


sumusquando res redieruntmolossici


odiosiciqueet multum incommodestici.


ethic quidem herclenisi qui colaphos perpeti


potestparasitus frangique aulas in caput

 90

[vel]ire extra portam Trigeminam ad saccum licet.


quodmihi ne eveniatnon nullum periculum est.


nampostquam meus rex est potitus hostium--


itanunc belligerant Aetoli cum Aleis;


namAetolia haec estillic est captus in Alide

 95

Philopolemushuius Hegionis filius


senisqui hic habitatquae aedes lamentariae


mihisuntquas quotienscumque conspicio fleo;


nunchic occepit quaestum hunc fili gratia


inhonestumet maxime alienum ingenio suo:

 100

hominescaptivos commercatursi queat


aliqueminveniresuom qui mutet filium.


quodquidem ego nimis quam cupio * ut impetret;


namni illum recipitnihil est quo me recipiam.


<nam>nulla est spes iuventutissese omnis amant;

 105

illedemum antiquis est adulescens moribus


cuiusnumquam voltum tranquillavi gratiis.


condignepater est eius moratus moribus.


nuncad eum pergam. sed aperitur ostium


undesaturitate saepe ego exii ebrius.






Atto 1Scena 2

Hegio 


 110

Advorteanimum sis tu: istos captivos duos


heriquos emi de praeda a quaestoribus


eisindito catenas singularias


istasmaioresquibus sunt iunctidemito;

 

sinitoambularesi foris si intus volent

 115

seduti adserventur magna diligentia.


libercaptivos avis ferae consimilis est:


semelfugiendi si data est occasio


satisestnumquam postilla possis prendere.


Lorarivs 


Omnesprofecto liberi lubentius

 120

sumusquam servimus.  Heg. Non videre ita tuquidem.


Lor. 


Sinon est quod demmene vis dem ipse--in pedes?


Heg. 


Sidederiserit extemplo mihi quod dem tibi.


Lor. 


Avisme ferae consimilem faciamut praedicas.


Heg. 


Itaut dicis: nam si faxiste in caveam dabo.

 125

sedsatis verborumst. cura quae iussi atque abi.


egoibo ad fratrem ad alios captivos meos


visamne nocte hac quippiam turbaverint.


indeme continuo recipiam rursum domum.


Erg. 


Aegreest mihunc facere quaestum carcerarium

 130

proptersui gnati miseriam miserum senem.


sedsi ullo pacto ille huc conciliari potest


velcarnificinam hunc facere possum perpeti.


Heg. 


Quishic loquitur?  Erg. Egoqui tuo maeroremaceror


macescoconsenesco et tabesco miser;

 135

ossaatque pellis sum miser a macritudine;


nequeumquam quicquam me iuvat quod edo domi:


forisaliquantillum etiam quod gustoid beat.


Heg. 


Ergasilesalve.  Erg. Di te bene amentHegio.


Heg. 


Nefle.  Erg. Egone illum non fleam? egon nondefleam

 140

Talemadulescentem?  Heg. Semper sensifilio


meote esse amicumet illum intellexi tibi.


Erg. 


Tumdenique homines nostra intellegimus bona


quomquae in potestate habuimusea amisimus.


egopostquam gnatus tuos potitust hostium

 145

expertusquanti fuerit nunc desidero.


Heg. 


Alienuscum eius incommodum tam aegre feras


quidme patrem par facerestcui ille est unicus?


Erg. 


Alienusego? alienus illi? ahaHegio


numquamistuc dixis neque animum induxis tuom;

 150

tibiille unicustmi etiam unico magis unicus.


Heg. 


Laudomalum cum amici tuom ducis malum.


nunchabe bonum animum.  Erg. Eheuhuic illuddolet


quianunc remissus est edendi exercitus.


Heg. 


Nullumneinterea nactu'squi posset tibi

 155

remissumquem dixti imperare exercitum?


Erg. 


Quidcredis? fugitant omnes hanc provinciam


quoioptigerat postquam captust Philopolemus tuos.


Heg. 


Nonpol mirandum est fugitare hanc provinciam.


multiset multigeneribus opus est tibi

 160

militibus:primumdum opus est Pistorensibus;


eorumsunt aliquot genera Pistorensium:


opusPaniceis estopus Placentinis quoque;


opusTurdetanisopust Ficedulensibus;


iammaritumi omnes milites opus sunt tibi.


Erg. 

 165

Vtsaepe summa ingenia in occulto latent;


hicqualis imperator nunc privatus est.


Heg. 


Habemodo bonum animumnam illum confido domum


inhis diebus me reconciliassere.


nameccum hic captivom adulescentem <intus> Aleum

 170

prognatumgenere summo et summis ditiis:


hocillum me mutare confido pote.


Erg. 


Itadi deaeque faxint. sed num quo foras


vocatus<es> ad cenam?  Heg. Nusquamquodsciam.


sedquid tu id quaeris?  Erg. Quia mi estnatalis dies;

 175

proptereate vocari ad te ad cenam volo.


Heg. 


Facetedictum. sed si pauxillo potes


contentusesse.  Erg. Ne perpauxillum modo


namistoc me assiduo victu delecto domi;


agesisroga emptum: nisi qui meliorem adferet

 180

quaemi atque amicis placeat condicio magis


quasifundum vendammeis me addicam legibus.


Heg. 


Profundumvendis tu quidemhaud fundummihi.


sedsi venturu'stemperi.  Erg. Emvel iamotium est.


Heg. 


Imodovenare leporem: nunc irim tenes;

 185

nammeus scruposam victus commetat viam.


Erg. 


Numquamistoc vinces meHegione postules:


cumcalceatis dentibus veniam tamen.


Heg. 


Aspermeus victus sane est.  Erg. Sentisneessitas?


Heg. 


Terrestriscena est.  Erg. Sus terrestris bestia est.


Heg. 

 190

Multisholeribus.  Erg. Curato aegrotos domi.


numquidvis?  Heg. Venias temperi.  Erg. Memoremmones.--


Heg. 


Ibointro atque intus subducam ratiunculam


quantillumargenti mi apud trapezitam siet.


adfratremquo ire dixerammox ivero.




Atto 2Scena 1

Lorarii 


 195

Sidi immortales id volueruntvos hanc aerumnam exsequi


decetid pati animo aequo: si id facietislevior labos erit.


domifuistiscredoliberi:


nuncservitus si evenitei vos morigerari mos bonust

 

eterili imperio eamque ingeniis vostris lenem reddere.

 200

indignadigna habenda sunterus quae facit.


Captivi 

 200a

Ohoh oh.


Lor. 


Eiulationehaud opus estoculis haud lacrimantibus:


inre mala animo si bono utareadiuvat.


Tyndarvs 


Atnos pudetquia cum catenis sumus.  Lor. Atpigeat postea


nostrumerumsi vos eximat vinculis

 205

autsolutos sinatquos argento emerit.


Tynd. 


Quida nobis metuit? scimus nos


nostrumofficium quod estsi solutos sinat.


Lor. 


Atfugam fingitis: sentio quam rem agitis.


Philocrates 


Nosfugiamus? quo fugiamus?  L. Inpatriam.  P. Apagehaud nos id deceat

 210

fugitivosimitari.  Lor. Immo edepolsi erit occasiohaud dehortor.


Tynd. 


Vnumexorare vos sinite nos.  Lor. Quidnam idest?


Tynd. 


Vtsine hisce arbitris


atquevobis nobis detis locum loquendi.


Lor. 


Fiat.abscedite hinc: nos concedamus huc.

 215

sedbrevem orationem incipisse.


Tynd. 

 215a

Emistuc mihi certum erat. concede huc.


Lor. 


Abiteab istis.  Tynd. Obnoxii ambo


vobissumus propter hanc remquom quae volumus nos


copiaest ea facitis nos compotes.


Phil. 


Secedehuc nunciamsi videturprocul

 220

nearbitri dicta nostra arbitrari queant


neupermanet palam haec nostra fallacia.


namdoli non doli suntnisi astu colas


sedmalum maxumumsi id palam provenit.


namsi erus mihi es tu atque ego me tuom esse servom assimulo

 225

tamenviso opustcauto est opusut hoc sobrie sineque arbitris


accurateagaturdocte et diligenter;


tantaincepta res est: haud somniculose hoc


agendumest.  Tynd. Ero ut me volesesse.  Phil. Spero.


Tynd. 


Namtu nunc vides pro tuo caro capite

 230

carumofferre <me> meum caput vilitati.


Phil. 


Scio.  Tynd. Atscire mementoquando id quod voles habebis;


namfere maxima pars morem hunc homines habent: quod sibi volunt


dumid impetrantboni sunt;


sedid ubi iam penes sese habent

 235

exbonis pessimi et fraudulentissimi


fiunt:nunc ut mihi te volo esse autumo.


[quodtibi suadeamsuadeam meo patri.]


Phil. 


Polego si te audeammeum patrem nominem:


namsecundum patrem tu es pater proximus.


Tynd. 

 240

Audio.  Phil. Etpropterea saepius te uti memineris moneo:


nonego erus tibised servos sum; nunc obsecro te hoc unum--


quoniamnobis di immortales animum ostenderunt suom


utqui erum me tibi fuisse atque esse conservom velint


quomantehac pro iure imperitabam meonunc te oro per precem--

 245

perfortunam incertam et per mei te erga bonitatem patris


perqueconservitium communequod hostica evenit manu


neme secus honore honestes quam quom servibas mihi


atqueut qui fueris et qui nunc sis meminisse ut memineris.

 

Tynd. 


Scioquidem me te esse nunc et te esse me.  Phil. Emistuc si potes

 250

memoritermeminisseinest spes nobis in hac astutia.




Atto 2Scena 2

Hegio 



Iamego revertar introsi ex his quae volo exquisivero.


ubisunt isti quos ante aedis iussi huc produci foras?


Phil. 


Edepoltibi ne in quaestione essemus cautum intellego


itavinclis custodiisque circum moeniti sumus.


Heg. 

 255

Quicavet ne decipiaturvix cavetcum etiam cavet;


etiamcum cavisse ratus estsaepe is cautor captus est.


anvero non iusta causa estut vos servem sedulo


quostam grandi sim mercatus praesenti pecunia?


Phil. 


Nequepol tibi nosquia nos servasaequomst vitio vortere

260

nequete nobissi abeamus hincsi fuat occasio.


Heg. 


Vtvos hicitidem illic apud vos meus servatur filius.


Phil. 


Captusest?  Heg. Ita.  Phil. Nonigitur nos soli ignavi fuimus.


Heg. 


Secedehuc. nam sunt quae ex te solo scitari volo.


quarumrerum te falsilocum mi esse nolo.  Phil. Nonero

265

quodsciam. si quid nesciboid nescium tradam tibi.


Tynd. 


Nuncsenex est in tostrinanunc iam cultros attinet.


neid quideminvolucrum inicerevoluitvestem ut ne inquinet.


sedutrum strictimne adtonsurum dicam esse an per pectinem


nescio;verumsi frugistusque admutilabit probe.


Heg. 

 270

Quidtu? servosne esse an liber mavelismemora mihi.


Phil. 


Proxumumquod sit bono quodque a malo longissume


idvolo; quamquam non multum fuit molesta servitus


necmihi secus erat quam si essem familiaris filius.


Tynd. 


EugepaeThalem talento non emam Milesium

275

namad sapientiam huius * nimius nugator fuit.


utfacete orationem ad servitutem contulit.


Heg. 


Quode genere natust illic Philocrates?  Phil. Polyplusio:


quodgenus illi est unum pollens atque honoratissumum.


H. 


Quidipsus hic? quo honore est illic?  P. Summoatque ab summis viris.


Heg. 

 280

[Tumigitur ei cum in Aleis tanta gratia estut praedicas]


quiddivitiaesuntne opimae?  Phil. Vndeexcoquat sebum senex.


Heg. 


Quidpatervivitne?  Phil. Vivomcum indeabimusliquimus;


nuncvivat<ne> necneid Orcum scire oportet scilicet.


Tynd. 


Salvares estphilosophatur quoque iamnon mendax modo est.


Heg. 

 285

Quiderat ei nomen?  Phil. Thensaurochrysonicochrysides.


Heg. 


Videlicetpropter divitias inditum id nomen quasi est.


Phil. 


Immoedepol propter avaritiam ipsius atque audaciam.


[namille quidem Theodoromedes fuit germano nomine.]


Heg. 


Quidtu ais? tenaxne pater est eius?  Phil. Immoedepol pertinax;

290

quinetiam ut magis noscas: Genio suo ubi quando sacruficat


adrem divinam quibus est opusSamiis vasis utitur


neipse Genius surripiat: proinde aliis ut credat vide.


Heg. 


Sequerehac me igitur. eadem ego ex hoc quae volo exquaesivero.


Philocrateshic fecithominem frugi ut facere oportuit.

295

namego ex hoc quo genere gnatus sis sciohic fassust mihi;


haectu eadem si confiteri vistua <ex> re feceris:


quaetamen scio scire me ex hoc.  Tynd. Fecitofficium hic suom


cumtibi est confessus verumquam<quam> volui sedulo


meamnobilitatem occultare et genus et divitias meas

 50 300

Hegio;nunc quando patriam et libertatem perdidi


nonego istunc me potius quam te metuere aequom censeo.


vishostilis cum istoc fecit meas opes aequabiles;


meminicum dicto haud audebat: facto nunc laedat licet.


sedviden? fortuna humana fingit artatque ut lubet:

305

mequi liber fueramservom fecite summo infimum;


quiimperare insueramnunc alterius imperio obsequor.


etquidem siproinde ut ipse fui imperator familiae


habeamdominumnon verear ne iniuste aut graviter mi imperet.


Hegiohoc te monitumnisi forte ipse non visvoluerim.


Heg. 

 310

Loquereaudacter.  Tynd. Tam ego fui ante liber quamgnatus tuos


tammihi quam illi libertatem hostilis eripuit manus


tamille apud nos servitquam ego nunc hic apud te servio.


estprofecto deusqui quae nos gerimus auditque et videt:


isuti tu me hic habuerisproinde illum illic curaverit;

315

benemerenti bene profueritmale merenti par erit.


quamtu filium tuomtam pater me meus desiderat.


Heg. 


Meminiego istuc. sed faterin eadem quae hic fassust mihi?


Tynd. 


Egopatri meo esse fateor summas divitias domi


mequesummo genere gnatum. sed te optestorHegio

320

netuom animum avariorem faxint divitiae meae:


nepatritam etsi sum unicusdecere videatur magis


mesaturum servire apud te sumptu et vestitu tuo


potiusquam illiubi minime honestumstmendicantem vivere.


Heg. 


[Egovirtute deum et maiorum nostrum dives sum satis.]

325

nonego omnino lucrum omne esse utile homini existimo:


scioegomultos iam lucrum lutulentos homines reddidit;


estetiam ubi profecto damnum praestet facere quam lucrum.


odiego aurum: multa multis saepe suasit perperam.


nunchoc animum advorteut ea quae sentio pariter scias.

330

filiusmeus illic apud vos servit captus Alide:


eumsi reddis mihipraeterea unum nummum ne duis;


ette et hunc amittam hinc. alio pacto abire non potes.


Tynd. 


Optumumatque aequissumum oras optumusque hominum es homo.


sedis privatam servitutem servit illi an publicam?


Heg. 

 335

Privatammedici Menarchi.  Tynd. Pol is quidem huiusest cliens.


tamhoc quidem tibi in proclivi quam imber est quando pluit.


Heg. 


Facis homo ut redimatur.  Tynd. Faciam. sed teid oroHegio--


Heg. 


Quidvisdum ab re ne quid oresfaciam.  Tynd. Auscultatum scies.


egome amittidonicum ille huc redieritnon postulo.

340

verumquaeso ut aestumatum hunc mihi desquem mittam ad patrem


utis homo redimatur illi.  Heg. Immo aliumpotius misero


hincubi erunt indutiaeilluctuom qui conveniat patrem


quitua quae tu iusseris mandata ita ut velis perferat.


Tynd. 


Atnihil est ignotum ad illum mittere: operam luseris.

 95 345

huncmittehic transactum reddet omnesi illuc venerit.


necquemquam fideliorem neque cui plus credat potes


mitteread eum nec qui magis sit servos ex sententia


nequeadeo cui suom concredat filium hodie audacius.


neverearemeo periclo huius ego experiar fidem

350

fretusingenio eiusquod me esse scit erga se benevolum.


Heg. 


Mittamequidem istunc aestumatum tua fidesi vis.  Tynd. Volo;


quamcitissime potesttam hoc cedere ad factum volo.


Heg. 


Numquae causa est quinsi ille huc non redeatviginti minas


mihides pro illo?  Tynd. Optumaimmo.  Heg. Solvite istum nunciam

355

atqueutrumque.  Tynd. Di tibi omnis omnia optataofferant


cumme tanto honore honestas cumque ex vinclis eximis.


hocquidem haud molestumstiam quod collus collari caret.


Heg. 


Quodbonis bene fit beneficiumgratia ea gravida est bonis.


nunctu illum si illo es missurusdice monstra praecipe

360

quaead patrem vis nuntiari. vin vocem huc ad te?  Tynd. Voca.






Atto 2Scena 3

Heg. 



Quaeres bene vortat mihi meoque filio


vobisquevolt te novos erus operam dare


tuoveteri dominoquod is velitfideliter.


nam egote aestumatum huic dedi viginti minis

365

hicautem te ait mittere hinc velle ad patrem


meum utillic redimat filiummutatio


interme atque illum ut nostris fiat filiis.


Phil. 


Vtroquevorsum rectumst ingenium meum


ad teatque ad illum; pro rota me uti licet:

370

vel egohuc vel illuc vortarquo imperabitis.


Heg. 


Tutetibi tuopte ingenio prodes plurumum


cumservitutem ita fers ut ferri decet.


sequere.em tibi hominem.  Tynd. Gratiam habeo tibi


quomcopiam istam mi et potestatem facis

375

ut egoad parentes hunc remittam nuntium


qui mequid rerum hic agitem et quid fieri velim


patrimeoordine omnem remilluc perferat.


nuncita convenit inter me atque huncTyndare


ut teaestumatum in Alidem mittam ad patrem

380

si nonrebitas hucut viginti minas


dem prote.  Phil. Recte convenisse sentio.


nampater expectat aut me aut aliquem nuntium


quihinc ad se veniat.  Tynd. Ergo animumadvortas volo


quaenuntiare hinc te volo in patriam ad patrem.


Phil. 

 385

Philocratesut adhuc locorum fecifaciam sedulo


utpotissimum quod in rem recte conducat tuam


idpetam idque persequar corde et animo atque viribus.


Tynd. 


Facisita ut te facere oportet. nunc animum advortas volo:


omniumprimum salutem dicito matri et patri

390

etcognatis et si quem alium benevolentem videris;


me hicvalere et servitutem servire huic homini optumo


qui mehonore honestiorem semper fecit et facit.


Phil. 


Istucne praecipiasfacile memoria memini tamen.


Tynd. 


Namequidemnisi quod custodem habeoliberum me esse arbitror.

395

dicitopatriquo pacto mihi cum hoc convenerit


dehuius filio.  Phil. Quae meminimora meraest monerier.


Tynd. 


Vt eumredimat et remittat nostrum huc amborum vicem.


Phil. 


Meminero.  H. Atquamprimum pote: istuc in rem utriquest maxime.


Phil. 


Nontuom tu magis videre quam ille suom gnatum cupit.


Heg. 

 400

Meusmihisuos cuique est carus.  Phil. Numquidaliud vis patri


nuntiari?  Tynd. Mehic valere et (tute audacter dicito


Tyndare)inter nos fuisse ingenio haud discordabili


nequete commeruisse culpam (neque me adversatum tibi)


benequeero gessisse morem in tantis aerumnis tamen;

 405

nequemed umquam deseruisse te neque factis neque fide


rebusin dubiis egenis. haec pater quando sciet


Tyndareut fueris animatus erga suom gnatum atque se


numquamerit tam avarusquin te gratiis emittat manu


et meaoperasi hinc rebitofaciam ut faciat facilius.

410

nam tuaopera et comitate et virtute et sapientia


fecistiut redire liceat ad parentis denuo


cumapud hunc confessus es et genus et divitias meas:


quopacto emisisti e vinclis tuom erum tua sapientia.


Phil. 


Feciego ista ut commemoraset te meminisse id gratum est mihi.

 415

meritotibi ea evenerunt a me; nam nuncPhilocrates


si egoitem memorem quae me erga multa fecisti bene


noxdiem adimat; nam quasi servos meus essesnihilo setius


<tu>mihi obsequiosus semper fuisti.  Heg. Divostram fidem


hominumingenium liberale. ut lacrumas excutiunt mihi.

420

videascorde amare inter se. quantis <lautus> laudibus


suomerum servos collaudavit.  Tynd. Pol istic mehaud centesimam


partemlaudat quam ipse meritust ut laudetur laudibus.


Heg. 


Ergocum optume fecistinunc adest occasio


benefacta cumulareut erga hunc rem geras fideliter.


Phil. 

 425

Magisnon factum possum vellequam opera experiar persequi;


id utsciasIovem supremum testem laudoHegio


meinfidelem non futurum Philocrati.  Heg. Probuses homo.


Phil. 


Nec mesecus umquam ei facturum quicquam quam memet mihi.


Tynd. 


Istaecdicta te experiri et operis et factis volo;

 430

etquominus dixi quam volui de teanimum advortas volo


atquehorunc verborum causa caveto mi iratus fuas;


sedtequaesocogitato hinc mea fide mitti domum


teaestimatumet meam esse vitam hic pro te positam pignori


ne tume ignoresquom extemplo meo e conspectu abscesseris

 435

quom meservom in servitute pro ted hic reliqueris


tuquete pro libero esse ducaspignus deseras


nequedes operam pro me ut huius reducem facias filium;


[scitote hinc minis viginti aestumatum mittier.]


facfidelis sis fidelicave fidem fluxam geras:

 440

nampatersciofaciet quae illum facere oportet omnia;


servatibi in perpetuom amicum meatque hunc inventum inveni.


haecper dexteram tuam te dextera retinens manu


opsecroinfidelior mihi ne fuas quam ego sum tibi.


tu hocage. tu mihi erus nunc estu patronustu pater

445

tibicommendo spes opesque meas.  Phil. Mandavistisatis.


satinhabesmandata quae sunt facta si refero?  Tynd. Satis.


Phil. 


Et tuaet tua huc ornatus reveniam ex sententia.


numquidaliud?  Tynd. Vt quam primum possisredeas.  Phil. Res monet.


Heg. 


Sequeremeviaticum ut dem a trapezita tibi

450

eademopera a praetore sumam syngraphum.  Tynd. Quemsyngraphum?


Heg. 


Quemhic ferat secum ad legionemhinc ire huic ut liceat domum.


tuintro abi.  T. Bene ambulato.--  P. Benevale.  H. Edepol rem meam


constabiliviquom illos emi de praeda a quaestoribus;


expediviex servitute filiumsi dis placet.

455

atetiam dubitavihos homines emerem an non emeremdiu.


servateistum sultis intusservine quoquam pedem


ecferatsine custodela. <iam> ego apparebo domi;


adfratrem modo captivos alios inviso meos


eadempercontaborecquis hunc adulescentem noverit.

460

sequeretute ut amittam; ei rei primum praevorti volo.






Atto 3Scena 1

Ergasilvs 



Miserhomo estqui ipse sibi quod edit quaerit et id aegre invenit


sedille est miseriorqui et aegre quaerit et nihil invenit;


illemiserrimustqui cum esse cupit<tum> quod edit non habet.


namhercle ego huic diesi liceatoculos effodiam libens

465

itamalignitate oneravit omnis mortalis mihi;


nequeieiuniosiorem neque magis ecfertum fame


vidinec quoi minus procedat quidquid facere occeperit


itaventer gutturque resident esurialis ferias.


ilicetparasiticae arti maximam malam crucem

470

itaiuventus iam ridiculos inopesque ab se segregat.


nilmorantur iam Lacones unisubselli viros


plagipatidasquibus sunt verba sine penu et pecunia:


eosrequiruntqui libenterquom ederintreddant domi;


ipsiobsonantquae parasitorum ante erat provincia

475

ipside foro tam aperto capite ad lenones eunt


quamin tribu aperto capite sontes condemnant reos;


nequeridiculos iam terrunci faciuntsese omnes amant.


namuti dudum hinc abiiaccessi ad adulescentes in foro.


'salvete'inquam. 'quo imus una' inquam 'ad prandium?' atque illi tacent.

480

'quisait "hoc" aut quis profitetur?' inquam. quasi mutisilent


nequeme rident. 'ubi cenamus?' inquam. atque illi abnuont.


dicounum ridiculum dictum de dictis melioribus


quibussolebam menstruales epulas ante adipiscier:


nemoridet; scivi extemplo rem de compecto geri;

485

necanem quidem irritatam voluit quisquam imitarier


saltemsi non arriderentdentes ut restringerent.


abeoab illispostquam video me sic ludificarier;


pergoad aliosvenio ad aliosdeinde ad alios: una res.


omnes<de> compecto rem aguntquasi in Velabro olearii.

490

nuncredeo indequoniam me ibi video ludificarier.


itemalii parasiti frustra obambulabant in foro.


nuncbarbarica lege certumst ius meum omne persequi:


quiconsilium inierequo nos victu et vita prohibeant


isdiem dicamirrogabo multamut mihi cenas decem

 495

meoarbitratu dentcum cara annona sit. sic egero.


nuncibo ad portum hinc: est illic mi una spes cenatica;


siea decolabitredibo huc ad senem ad cenam asperam.




Atto 3Scena 2

Hegio 



Quidest suaviusquam bene rem gerere


bonopublicosic ut ego feci heri

 500

cumemi hosce homines: ubi quisque vident


euntobviam gratulanturque eam rem.


itame miserum restitando


retinendoquelassum reddiderunt:


vixex gratulando miser iam eminebam.

 505

tandemabii ad praetorem; ibi vix requievi:


rogosyngraphumdatur mi ilico; dedi Tyndaro: ille abiit domum.


indeilico praevortor domumpostquam id actum est;


eoprotinus ad fratremmei ubi sunt alii captivi.


rogoPhilocratem ex Alide ecquis hominum

 510

noverit:tandem hic exclamateum sibi esse sodalem;


dicoeum esse apud me; hic extemplo orat obsecratque


eumsibi ut liceat videre:


iussiilico hunc exsolvi. nunc tu sequere me

 515

utquod me oravisti impetreseum hominem uti convenias.




Atto 3Scena 3

Tyndarvs 



Nuncillud estcum me fuisse quam esse nimio mavelim:


nuncspes opes auxiliaque a me segregant spernuntque se.


hicillest diescum nulla vitae meae salus sperabilest


nequeexilium exitio est neque adeo spesquae mi hunc aspellat metum

520

necsubdolis mendaciis mihi usquam mantellum est meis


[necsycophantiis nec fucis ullum mantellum obviam est]


nequedeprecatio perfidiis meis nec male factis fuga est


necconfidentiae usquam hospitium est nec deverticulum dolis:


opertaquae fuere aperta suntpatent praestigiae

525

omnisres palam estneque de hac re negotium est


quinmale occidam oppetamque pestem eri vicem meamque.


perdiditme Aristophontes hic qui venit modo intro


isme novitis sodalis Philocrati et cognatus est.


nequeiam Salus servaresi voltme potestnec copia est

530

nisisi aliquam corde machinor astutiam.


quammalum? quid machiner? quid comminiscar? maxumas


nugasineptus incipisso. haereo.




Atto 3Scena 4

Hegio 



Quoillum nunc hominem proripuisse foras se dicam ex aedibus?


Tynd. 


Nuncenim vero ego occidi: eunt ad te hostesTyndare.

 535

quidloquar? quid fabulabor? quid negabo aut quid fatebor?


mihires omnis in incerto sita est. quid rebus confidam meis?


utinamte di prius perderentquam periisti e patria tua


Aristophontesqui ex parata re imparatam omnem facis.


occisaest haec resnisi reperio atrocem mi aliquam astutiam.


Heg. 

 540

Sequere.em tibi hominem. adiatque adloquere.  Tynd. Quishomo est me hominum miserior?


Aristophontes 


Quidistuc est quod meos te dicam fugitare oculosTyndare


proqueignoto me aspernariquasi me numquam noveris?


equidemtam sum servos quam tuetsi ego domi liber fui


tuusque a puero servitutem servivisti in Alide.


Heg. 

 545

Edepolminime mirorsi te fugitat aut oculos tuos


autsi te oditqui istum appelles Tyndarum pro Philocrate.


Tynd. 


Hegiohic homo rabiosus habitus est in Alide


netu quod istic fabuletur auris immittas tuas.


namistic hastis insectatus est domi matrem et patrem

 550

etillic isti qui insputatur morbus interdum venit.


prointu ab istoc procul recedas.  Heg. Vltroistum a me.  A. Ainverbero?


merabiosum atque insectatum esse hastis meum memoras patrem


eteum morbum mi esseut qui me opus sit insputarier?


Heg. 


Nevereremultos iste morbus homines macerat

 555

quibusinsputari saluti fuit atque is profuit.


Arist. 


Quidtu autem? etiam huic credis?  Heg. Quid egocredam huic?  Arist. Insanum esse me?


Tynd. 


Videntu huncquam inimico voltu intuetur? concedi optumumst


Hegio:fit quod tibi ego dixigliscit rabiescave tibi.


Heg. 


Credidiesse insanum extemploubi te appellavit Tyndarum.


Tynd. 

 560

Quinsuom ipse interdum ignorat nomen neque scit qui siet.


Heg. 


Atetiam te suom sodalem esse aibat.  Tynd. Haudvidi magis.


etquidem Alcumeus atque Orestes et Lycurgus postea


unaopera mihi sunt sodales qua iste.  Arist. Atetiamfurcifer


maleloqui mi audes? non ego te novi?  Heg. Polplanum id quidem est

 565

nonnovissequi istum appelles Tyndarum pro Philocrate.


quemvideseum ignoras: illum nominas quem non vides.


Arist. 


Immoiste eum sese aitqui non estesseet qui vero estnegat.


Tynd. 


Tuenim repertu'sPhilocratem qui superes veriverbio.


Arist. 


Polego ut rem videotu inventu'svera vanitudine

 570

quiconvincas. sed quaeso hercleagedum aspice adme.  Tynd. Em.  Arist. Dicmodo:


tunnegas te Tyndarum esse?  T. Negoinquam.  A. Tun te Philocratem


esseais?  Tynd. Egoinquam.  Arist. Tunehuic credis?  Heg. Plus quidem quam tibi autmihi.


namille quidemquem tu hunc memoras essehodie hinc abiit Alidem


adpatrem huius.  Arist. Quem patremquiservos est?  T. Et tu quidem

 575

servosesliber fuistiet ego me confido fore


sihuius huc reconciliasso in libertatem filium.


Arist. 


Quidaisfurcifer? tun te gnatum <esse> memoras liberum?


Tynd. 


Nonequidem me Liberumsed Philocratem esse aio.  A. Quidest?


utscelestusHegionunc iste <te> ludos facit.

 580

namis est servos ipseneque praeter se umquam ei servos fuit.


Tynd. 


Quiatute ipse eges in patria nec tibi qui vivas domist


omnisinveniri similis tui vis; non mirum facis:


estmiserorumut malevolentes sint atque invideant bonis.


Arist. 


Hegiovide sisne quid tu huic temere insistas credere.

 585

atqueut perspicioprofecto iam aliquid pugnae edidit.


filiumtuom quod redimere se aitid ne utiquam mihi placet.


Tynd. 


Sciote id nolle fieri; efficiam tamen ego idsi di adiuvant.


illumrestituam huichic autem in Alidem me meo patri.


proptereaad patrem hinc amisi Tyndarum.  Arist. Quintute is es:

 590

nequepraeter te in Alide ullus servos istoc nominest.


Tynd. 


Perginservom me exprobrare esseid quod vi hostili optigit?


Arist. 


Enimiam nequeo contineri.  T. Heusaudin quidait? quin fugis?


iamillic hic nos insectabit lapidibusnisi illunc iubes


comprehendi.  Arist. Crucior.  Tynd. Ardentoculi: fit opusHegio;

 595

videntu illi maculari corpus totum maculis luridis?


atrabilis agitat hominem.  Arist. At pol tesihic sapiat senex


pixatra agitet apud carnificem tuoque capiti inluceat.


Tynd. 


Iamdeliramenta loquiturlaruae stimulant virum.


herclequisi hunc comprehendi iusserissapias magis.


Arist. 

 600

Cruciorlapidem non habere meut illi mastigiae


cerebrumexcutiamqui me insanum verbis concinnat suis.


Tynd. 


Audinlapidem quaeritare?  Arist. Solus te solumvolo


Hegio.  Heg. Istincloqueresi quid visprocul. tamen audiam.


Tynd. 


Namqueedepol si adbites propiusos denasabit tibi

 605

mordicus.  Arist. Nequepol me insanumHegioesse creduis


nequefuisse umquamneque esse morbum quem istic autumat.


verumsi quid metuis a meiube me vinciri: volo


dumistic itidem vinciatur.  Tynd. Immo enimveroHegio


isticqui voltvinciatur.  Arist. Tace modo. egotePhilocrates

 610

falsefaciam ut verus hodie reperiare Tyndarus.


quidmi abnutas?  Tynd. Tibi ego abnuto?  A. Quidagatsi absis longius?


Heg. 


Quidais? quid si adeam hunc insanum?  Tynd. Nugas.ludificabitur


garrietquoi neque pes umquam neque caput compareat.

 615

ornamentaabsunt: Aiacemhunc cum videsipsum vides.


Heg. 


Nihilifacio. tamen adibo.  Tynd. Nunc ego omninooccidi


nuncego inter sacrum saxumque stonec quid faciam scio.


Heg. 


Dotibi operamAristophontessi quid est quod me velis.


Arist. 


Exme audibis vera quae nunc falsa opinareHegio.

 620

sedhoc primumme expurigare tibi volome insaniam


nequetenere neque mi esse ullum morbumnisi quod servio.


atita me rex deorum atque hominum faxit patriae compotem

 

utistic Philocrates non magis est quam aut ego aut tu.  H. Ehodic mihi


quisillic igitur est?  Arist. Quem dudum dixi aprincipio tibi.

 625

hocsi secus reperiesnullam causam dico quin mihi


etparentum et libertatis apud te deliquio siet.


H. 


Quidtu ais?  T. Me tuom esse servom et te meumerum.  H. Haud istuc rogo.


fuistinliber?  Tynd. Fui.  Arist. Enimvero non fuitnugas agit.


Tynd. 


Quitu scis? an tu fortasse fuisti meae matri obstetrix

 630

quiid tam audacter dicere audes?  Arist. Puerumte vidi puer.


Tynd. 


Atego te video maior maiorem: em rursum tibi.


meamrem non curessi recte facias. num ego curo tuam?


Heg. 


Fuitnehuic pater Thensaurochrysonicochrysides?


Arist. 


Nonfuitneque ego istuc nomen umquam audivi ante hunc diem.

 635

PhilocratiTheodoromedes fuit pater.  Tynd. Pereoprobe.


quinquiescis? <i> dierectum cor meumac suspende te.


tusussultasego miser vix asto prae formidine.

 

Heg. 


Satinistuc mihi exquisitum estfuisse hunc servom in Alide


nequeesse hunc Philocratem?  A. Tam satis quamnumquam hoc invenies secus.

 640

sedubi is nunc est?  Heg. Vbi ego minime atqueipsus se volt maxume.


sedvide sis.  Arist. Quin exploratum dico etprovisum hoc tibi.


Heg. 


Certon?  Arist. Quinnihilinquaminvenies magis hoc certo certius.

645

Philocratesiam inde usque amicus fuit mihi a puero puer.


Heg. 


Tumigitur ego deruncinatusdeartuatus sum miser


huiusscelesti techinisqui me ut lubitum est ductavit dolis.


sedqua faciest tuos sodalis Philocrates?  Arist. Dicamtibi:


macilentoorenaso acutocorpore albooculis nigris


subrufusaliquantumcrispuscincinnatus.  Heg. Convenit.


Tynd. 


Vtquidem hercle in medium ego hodie pessume processerim.

 650

vaeillis virgis miserisquae hodie in tergo morientur meo.


Heg. 


Verbamihi data esse video.  Tynd. Quid cessatiscompedes


curreread me meaque amplecti cruraut vos custodiam?


Heg. 


Satinmed illi hodie scelesti capti ceperunt dolo?


illicservom se assimulabathic sese autem liberum.

 655

nuculeumamisiretinui pignori putamina.


itamihi stolido sursum versum os sublevere offuciis.


hicquidem me numquam irridebit. ColapheCordalioCorax


iteistincecferte lora.  Colaphvs Num lignatummittimur?




Atto 3Scena 5

Heg. 



Inicitehuic manicas * mastigiae.


Tynd. 

 660

Quidhoc est negoti? quid ego deliqui?  Heg. Rogas


satorsartorque scelerumet messor maxume?


Tynd. 


Nonoccatorem dicere audebas prius?

 5

namsemper occant prius quam sariunt rustici.


Heg. 


Atut confidenter * mihi contra astitit.


Tynd. 

 665

Decetinnocentem servom atque innoxium


confidentemessesuom apud erum potissimum.


Heg. 


Adstringiteisti sultis vehementer manus.


Tynd. 


Tuossumtu has quidem vel praecidi iube.


sedquid negoti estquam ob rem suscenses mihi?


Heg. 

 670

Quiame meamque remquod in te uno fuit


tuisscelestis falsidicis fallaciis


deartuastidilaceravisti atque opes


confecistiomnesres ac rationes meas:


itami exemisti Philocratem fallaciis.

 675

illumesse servom credidite liberum;


itavosmet aiebatis itaque nomina


intervos permutastis.  Tynd. Fateoromnia


factaesse ita ut <tu> diciset fallaciis


abiisseeum abs te mea opera atque astutia;

 680

anobsecro hercle teid nunc suscenses mihi?


Heg. 


Atcum cruciatu maxumo id factumst tuo.


Tynd. 


Dumne ob male factapereamparvi aestumo.


siego hic periboast ille ut dixit non redit


aterit mi hoc factum mortuo memorabile

 685

<me>meum erum captum ex servitute atque hostibus


reducemfecisse liberum in patriam ad patrem


meumquepotius me caput periculo


praeoptavissequam is periretponere.


Heg. 


Facitoergo ut Acherunti clueas gloria.


Tynd. 

 690

Quiper virtutemperiitat non interit.


Heg. 


Quandoego te exemplis pessumis cruciavero


atqueob sutelas tuas te morti misero


velte interiisse vel periisse praedicent;


dumpereasnihil intererit: dicant vivere.


Tynd. 

 695

Polsi istuc faxishaud sine poena feceris


siille huc rebitetsicut confido affore.


Arist. 


Prodi immortalesnunc ego teneonunc scio


quidhoc sit negoti. meus sodalis Philocrates


inlibertate est ad patrem in patria. bene est

 700

necquisquam est mihiaeque melius cui velim.


sedhoc mihi aegre estme huic dedisse operam malam


quinunc propter me meaque verba vinctus est.


Heg. 


Votuinte quicquam mi hodie falsum proloqui?


Tynd. 


Votuisti.  Heg. Cures ausus mentiri mihi?


Tynd. 

 705

Quiavera obessent illi quoi operam dabam:


nuncfalsa prosunt.  Heg. At tibioberunt.  Tynd. Optumest.


aterum servaviquem servatum gaudeo


cuime custodem addiderat erus maior meus.


sedmalene id factum arbitrare?  Heg. Pessume.


Tynd. 

 710

Atego aio rectequi abs te sorsum sentio.


namcogitatosi quis hoc gnato tuo


tuosservos faxitqualem haberes gratiam?


emitteresnenecne eum servom manu?


essetneapud te is servos acceptissimus?

 715

responde.  Heg. Opinor.  Tynd. Curergo iratus mihi es?


Heg. 


Quiailli fuisti quam mihi fidelior.


Tynd. 


Quid?tu una nocte postulavisti et die


recenscaptum hominemnuperum novicium


teperdocere ut melius consulerem tibi

 720

quamilliquicum una <a> puero aetatem exegeram?


Heg. 


Ergoab eo petito gratiam istam. ducite


ubiponderosas crassas capiat compedes.


indeibis porro in latomias lapidarias.


ibiquom alii octonos lapides effodiuntnisi

 725

cotidianosesquiopus confeceris


Sescentoplagonomen indetur tibi.


Arist. 


Perdeos atque homines ego te obtestorHegio


netu istunc hominem perduis.  Heg. Curabitur;


namnoctu nervo vinctus custodibitur

 730

interdiussub terra lapides eximet:


diuego hunc cruciabonon uno absolvam die.


Arist. 


Certumneest tibi istuc?  Heg. Non moriri certius.


abduciteistum actutum ad Hippolytum fabrum


iubetehuic crassas compedes impingier;

 735

indeextra portam ad meum libertum Cordalum


inlapicidinas facite deductus siet:


atquehunc me velle dicite ita curarier


nequi deterius huic sit quam cui pessume est.


Tynd. 


Curego te invito me esse salvom postulem?

 740

periclumvitae meae tuo stat periculo.


postmortem in morte nihil est quod metuam mali.


etsipervivo usque ad summam aetatemtamen


brevespatium est perferundi quae minitas mihi.


valeatque salveetsi aliter ut dicam meres.

 745

tuAristophontesde me ut meruistiita vale;


nammihi propter te hoc optigit.  Heg. Abducite.


Tynd. 


Atunum hoc quaesosi huc rebitet Philocrates


utmi eius facias conveniundi copiam.


Heg. 


Periistisnisi hunc iam e conspectu abducitis.


Tynd. 

 750

Vishaec quidem hercle estet trahi et trudi simul.--


Heg. 


Illicest abductus recta in phylacamut dignus est.


egoillis captivis aliis documentum dabo


netale quisquam facinus incipere audeat.


quodabsque hoc essetqui mihi hoc fecit palam

 755

usqueoffrenatum suis me ductarent dolis.


nunccertum est nulli posthac quicquam credere.


satissum semel deceptus. speravi miser


exservitute me exemisse filium:


easpes elapsa est. perdidi unum filium

 760

puerumquadrimum quem mihi servos surpuit


nequeeum servom umquam repperi neque filium;


maiorpotitus hostium est. quod hoc est scelus?

 

quasiin orbitatem liberos produxerim.


sequerehac. reducam te ubi fuisti. neminis

 765

misererecertum estquia mei miseret neminem.--


Arist. 


Exauspicaviex vinclis. nunc intellego


redauspicandumesse in catenas denuo.




Atto 4Scena 1

Ergasilvs 



Iuppitersupremeservas me measque auges opes


maximasopimitates opiparasque offers mihi

 770

laudemlucrumludum iocumfestivitatem ferias


pompampenumpotationis saturitatemgaudium


neccuiquam homini supplicare * nunc certum est mihi;


nam velprodesse amico possum vel inimicum perdere


ita hicme amoenitate amoena amoenus oneravit dies.

 775

sinesacris hereditatem sum aptus effertissimam.


nunc adsenem cursum capessam hunc Hegionemcui boni


tantumaffero quantum ipsus a dis optatatque etiam amplius.


nunccerta res esteodem pacto ut comici servi solent


coniciamin collum palliumprimo ex med hanc rem ut audiat;

 780

speroqueme ob hunc nuntium aeternum adepturum cibum.




Atto 4Scena 2

Hegio 



Quantoin pectore hanc rem meo magis voluto


tantomi aegritudo auctior est in animo.


adillum modum sublitum os esse mi hodie!


nequeid perspicere quivi.

785

quodcum scibitur<tum> per urbem inridebor.


cumextemplo ad forum adveneroomnes loquentur:


'hicillest senex doctusquoi verba data sunt.'


sedErgasilus estne hicprocul quem video?


conlectoquidem est pallio. quidnam acturust?


Erg. 

 790

Moveaps te moram atqueErgasileage hanc rem.


eminorinterminorquene mi obstiterit obviam


nisiquis satis diu vixisse sese homo arbitrabitur.


namqui obstiteritore sistet.  Heg. Hic homopugilatum incipit.


Erg. 


Facerecertumst. proinde ita omnes itinera insistant sua

795

nequis in hanc plateam negoti conferat quicquam sui.


nammeus est ballista pugnuscubitus catapultast mihi


umerusariestum genu quemque icero ad terram dabo


dentilegosomnes mortales faciamquemque offendero.


Heg. 


Quaeillaec eminatiost nam? nequeo mirari satis.


Erg. 

 800

Faciamut huius diei locique meique semper meminerit.


[Quimihi in cursu opstiteritfaxo vitae is extemplo opstiterit suae.]


Heg. 


Quidhic homo tantum incipissit facere cum tantis minis?


Erg. 


Priusedicone quis propter culpam capiatur suam:


continetevos domiprohibete a vobis vim meam.


Heg. 

 805

Miraedepol suntni hic in ventrem sumpsit confidentiam.


vaemisero illicuius cibo iste factust imperiosior.


Erg. 


Tumpistores scrofipasciqui alunt furfuribus sues


quarumodore praeterire nemo pistrinum potest:


eorumsi quoiusquam scrofam in publico conspexero

 810

exipsis dominis meis pugnis exculcabo furfures.


Heg. 


Basilicasedictiones atque imperiosas habet:


saturhomosthabet profecto in ventre confidentiam.


Erg. 


Tumpiscatoresqui praebent populo pisces foetidos


quiadvehuntur quadrupedanti crucianti cantherio

 815

quorumodos subbasilicanos omnes abigit in forum


eisego ora verberabo surpiculis piscariis


utsciantalieno naso quam exhibeant molestiam.


tumlanii autemqui concinnant liberis orbas oves


quilocant caedundos agnos et duplam agninam danunt

 820

quipetroni nomen indunt verveci sectario


eumego si in via petronem publica conspexero


etpetronem et dominum reddam mortales miserrumos.


Heg. 


Eugepaeedictiones aedilicias hic quidem habet


mirumqueadeost ni hunc fecere sibi Aetoli agoranomum.


Erg. 

 825

Nonego nunc parasitus sumsed regum rex regalior


tantusventri commeatus meo adest in portu cibus.


sedego cesso hunc Hegionem onerare laetitia senem


quohomine <hominum> adaeque nemo vivit fortunatior?


Heg. 


Quaeillaec est laetitiaquam illic laetus largitur mihi?


Erg. 

 830

Heusubi estis? ecquis <hic est? ecquis> hoc aperit ostium?


H. 


Hichomo ad cenam recipit se ad me.  E. Aperitehasce ambas fores


priusquam pultando assulatim foribus exitium adfero.


H. 


Perlubethunc hominem colloqui. Ergasile.  E. Ergasilumqui vocat?


Heg. 


Respice.  Erg. Fortunaquod tibi nec facit nec facietme iubes.

835

sedquis est?  Heg. Respice ad meHegiosum.  Erg. Oh mihi


quantumest hominum optumorum optumein tempore advenis.


Heg. 


Nescioquem ad portum nactus es ubi ceneseo fastidis.


E. 


Cedomanum.  H. Manum?  E. Manuminquamcedo tuam actutum.  Heg. Tene.


E. 


Gaude.  H. Quidego gaudeam?  E. Quia ego imperoage gaudemodo.

 

Heg. 

 840

Polmaerores mi antevortunt gaudiis.  Erg. [Noliirascier]


iamego ex corpore exigam omnis maculas maerorum tibi.


gaudeaudacter.  Heg. Gaudeoetsi nil scio quodgaudeam.


Erg. 


Benefacis. iube--  Heg. Quid iubeam?  E. Ignemingentem fieri.


H. 


Ignemingentem?  E. Ita dicomagnus utsit.  H. Quid? mevolturi

845

tuancausa aedis incensurum censes?  Erg. Noliirascier.


iubenan non iubes astitui aulaspatinas elui


laridumatque epulas foveri foculis ferventibus?


aliumpisces praestinatum abire?  Heg. Hicvigilans somniat.


Erg. 


Aliumporcinam atque agninam et pullos gallinaceos?


Heg. 

 850

Scisbene essesi sit unde.  Erg.  Pernam atqueophthalmiam


horaeumscombrum et trygonum et cetumet mollem caseum?


Heg. 


Nominandiistorum tibi erit magis quam edundi copia


hicapud meErgasile.  Erg. Mean me causa hoccenses dicere?


Heg. 


Necnihil hodie nec multo plus tu hic edesne frustra sis.

855

prointu tui cottidiani victi ventrem ad me afferas.


Erg. 


Quinita faciamut <tu>te cupias facere sumptumetsi ego vetem.


H. 


Egone?  E. Tune.  H. Tumtu mi igitur erus es.  E. Immo benevolens.


vinte faciam fortunatum?  Heg. Malim quammiserum quidem.


E. 


Cedomanum.  H. Em manum.  E. Dite omnes adiuvant.  H. Nil sentio.


Erg. 

 860

Nonenim es in senticetoeo non sentis. sed iube


vasatibi pura apparari ad rem divinam cito


atqueagnum afferri proprium pinguem.  Heg. Cur?  Erg. Vtsacrufices.


H. 


Cuideorum?  E. Mi herclenam ego nunc tibi sumsummus Iuppiter


idemego sum SalusFortunaLuxLaetitiaGaudium.

865

prointu deum hunc saturitate facias tranquillum tibi.


Heg. 


Esuriremihi videre.  Erg. Mi quidem esurionontibi.


Heg. 


Tuoarbitratufacile patior.  Erg. Credoconsuetu's puer.


Heg. 


Iuppiterte dique perdant.  E. Te hercle--mi aequomest gratias


agereob nuntium; tantum ego nunc porto a portu tibi boni:

870

nunctu mihi places.  Heg. Abistultu'sseropost tempus venis.


Erg. 


Igiturolim si advenissemmagis tu tum istuc diceres;


nunchanc laetitiam accipe a mequam fero. nam filium


tuommodo in portu Philopolemum vivomsalvom et sospitem


vidiin publica celoceibidemque illum adulescentulum

875

Aleumuna et tuom Stalagmum servomqui aufugit domo


quitibi surripuit quadrimum puerum filiolum tuom.


Heg. 


Abiin malam remludis me.  Erg. Ita me amabitsancta Saturitas


Hegioitaque suo me semper condecoret cognomine


utego vidi.  H. Meum gnatum?  E. Tuomgnatum et genium meum.


H. 

 880

Etcaptivom illum Alidensem?  E. ma tonApollô.  H. Et servolum


meumStalagmummeum qui gnatum surripuit?  Erg. naitan Koran.


H. 


Iamcredo?  E. nai tanPrainestên.  H. Venit?  E. naitan Signian.


H. 


Certon?  E. naiton Phrousinôna.  H. Vide sis.  E. naiton Alatrion.


Heg. 


Quidtu per barbaricas urbes iuras?  Erg. Quiaenim item asperae

885

suntut tuom victum autumabas esse.  Heg. Vaeaetati tuae.


Erg. 


Quippequando mihi nil credisquod ego dico sedulo.


sedStalagmus quoius erat tunc nationiscum hinc abit?


Heg. 


Siculus.  Erg. Atnunc Siculus non estBoius estBoiam terit:


liberorumquaerundorum causa eicredouxor datast.

 

Heg. 

 890

Dicbonan fide tu mi istaec verba dixisti?  Erg. Bona.


Heg. 


Diimmortalesiterum gnatus videorsi vera autumas.


Erg. 


Aintu? dubium habebis etiamsancte quom ego iurem tibi?


postremoHegiosi parva iuri iurandost fides


visead portum.  Heg. Facere certumst. tu intuscura quod opus est.

895

sumeposceprome quid vis. te facio cellarium.


Erg. 


Namherclenisi mantiscinatus probe erofusti pectito.


Heg. 


Aeternumtibi dapinabo victumsi vera autumas.


E. 


Vndeid?  H. A me meoque gnato.  E. Spondentu istud?  H. Spondeo.


Erg. 


Atego tuom tibi advenisse filium respondeo.

 

Heg. 

 900

Curaquam optume potes.--  Erg. Bene ambula etredambula.




Atto 4Scena 3

illichinc abiitmihi rem summam credidit cibariam.



diimmortalesiam ut ego collos praetruncabo tegoribus


quantapernis pestis venietquanta labes larido


quantasumini absumedoquanta callo calamitas

  905

quantalaniis lassitudoquanta porcinariis.


nam sialia memoremquae ad ventris victum conducuntmorast.


nuncibout pro praefectura mea ius dicam larido


et quaependent indemnatae pernaeeis auxilium ut feram.




Atto 4Scena 4

Pver 



Diespiterte diqueErgasileperdant et ventrem tuom

 910

parasitosqueomniset qui posthac cenam parasitis dabit.


cladescalamitasqueintemperies modo in nostram advenit domum.


quasilupus esuriens <ille> metui ne in me faceret impetum.

912a

ubi* * * impetum


nimisquehercle ego illum male formidabamita frendebat dentibus.


adveniensdeturbavit totum cum carne carnarium:

 915

arripuitgladiumpraetruncavit tribus tegoribus glandia;


aulascalicesque omnes confregitnisi quae modiales erant.


cocumpercontabaturpossentne seriae fervescere.

 

cellasrefregit omnis intus reclusitque armarium.


adservateistuncsultisservi. ego ibout conveniam senem

 920

dicamut sibi penum alium adornetsiquidem sese uti volet;


namhic quidemut adornataut iam nihil est aut iam nihil erit.




Atto 5Scena 1

Hegio 



Iovidisque ago gratias merito magnas


quomreducem tuo te patri reddiderunt


quomqueex miseriis plurimis me exemerunt

 925

quaeadhuc carens dum huc fui sustentabam


quomquehunc conspicor in potestate nostra


quomquehuius reperta est fides firma nobis.


Philopolemvs 


Satisiam dolui ex animoet cura me satis et lacrumis maceravi


satisiam audivi tuas aerumnasad portum mihi quas memorasti.

 930

hocagamus.  Philocrates Quid nuncquoniamtecum servavi fidem


tibiquehunc reducem in libertatem feci?  Heg. Fecistiut tibi


Philocratesnumquam referre gratiam possim satis


proindeut tu promeritu's de me et filio.  Philop. Immopotes


pateret poteris et ego poteroet di eam potestatem dabunt

 935

utbeneficium bene merenti nostro merito muneres;


sicutnunc potespater mifacere merito maxume.


Heg. 


Quidopust verbis? lingua nullast qua negem quidquid roges.


Philocr. 


Postuloabs teut mi illum reddas servomquem hic reliqueram


pignuspro mequi mihi melior quam sibi semper fuit

 940

probene factis eius ut ei pretium possim reddere.


Heg. 


Quodbene fecisti referetur gratia id quod postulas;


etid et aliudquod me orabisimpetrabis. atque te


nolimsuscensere quod ego iratus ei feci male.


Philocr. 


Quidfecisti?  Heg. In lapicidinas compeditumcondidi

 945

ubirescivi mihi data esse verba.  Philocr. Vaemisero mihi


proptermeum caput labores homini evenisse optumo.


Heg. 


Atob eam rem mihi libellam pro eo argenti ne duis:


gratiisa meut sit liberducito.  Philocr. EdepolHegio


facisbenigne. sed quaesohominem ut iubeas arcessi.  Heg. Licet.

 950

ubiestis vos? ite actutumTyndarum huc arcessite.

 

vosite intro. interibi ego ex hac statua verberea volo


erogitaremeo minore quid sit factum filio.


voslavate interibi.  Philop. Sequere hacPhilocratesme intro.--  Philocr. Sequor.




Atto 5Scena 2

Heg. 



Agetu illuc procedebone virlepidum mancupium meum.


Stalagmvs 

 955

Quidme oportet facereubi tu talis vir falsum autumas?


fuiego belluslepidus: bonus vir numquamneque frugi bonae


nequeero umquamne <erres>: spem ponas me bonae frugi fore.


Heg. 


Propemodumubi loci fortunae tuae sint facile intellegis.


sieris veraxtua ex refacies ex mala meliusculam.

 960

recteet vera loqueresed neque vere neque <tu> recte adhuc


fecistiumquam.  Stal. Quod ego fatearcredinpudeat cum autumes?


Heg. 


Atego faciam ut pudeatnam in ruborem te totum dabo.


Stal. 


Eiacredo ego imperito plagas minitaris mihi.


tandemista aufer <ac> dic quid fersut feras hinc quod petis.


Heg. 

 965

Satisfacundu's. sed iam fieri dicta compendi volo.


Stal. 


Vtvis fiat.  Heg. Bene morigerus fuit puernunc non decet.


hocagamus. iam animum advorte ac mihi quae dicam edissere.

 

[sieris verax<ex> tuis rebus feceris meliusculas.]


Stal. 


Nugaeistaec sunt. non me censes scire quid dignus siem?


Heg. 

 970

Atea subterfugere potis es paucasi non omnia.


Stal. 


Paucaeffugiamscio; nam multa evenientet merito meo


quiaet fugi et tibi surripui filium et eum vendidi.

 

Heg. 


Cuihomini?  Stal. Theodoromedi in AlidePolyplusio


sexminis.  Heg. Pro di immortalesis quidemhuius est pater

 975

Philocrati.  Stal. Quinmelius novi quam tu et vidi saepius.


Heg. 


ServaIuppiter supremeet me et meum gnatum mihi.


Philocratesper tuom te genium obsecroexite volo.







Atto 5Scena 3

Philocrates 


Hegioassum. si quid me visimpera.  Heg. Hicgnatum meum


tuopatri ait se vendidisse sex minis in Alide.


Philocr. 

 980

Quamdiu id factum est?  Stal. Hic annus incipitvicensimus.


Philocr. 


Falsamemorat.  Stal. Aut ego aut tu. nam tibiquadrimulum


tuospater peculiarem parvolo puero dedit.


Philocr. 


Quiderat ei nomen? si vera dicismemoradum mihi.


Stal. 


Paegniumvocitatustpost vos indidistis Tyndaro.


Philocr. 

 985

Curego te non novi?  Stal. Quia mos estoblivisci hominibus


nequenovisse cuius nihili sit faciunda gratia.


Philocr. 


Dicmihiisne istic fuitquem vendidisti meo patri


quimihi peculiaris datus est?  Stal. Huiusfilius.


Heg. 


Vivitneis homo?  Stal. Argentum accepinil curaviceterum.


Heg. 

 990

Quidtu ais?  Philocr. Quin istic ipsust Tyndarustuos filius


utquidem hic argumenta loquitur. nam is mecum a puero puer


benepudiceque educatust usque ad adulescentiam.


Heg. 


Etmiser sum et fortunatussi <vos> vera dicitis;


eomiser sum quia male illi fecisi gnatust meus.

 995

eheuquom ego plus minusve feci quam <me> aequom fuit.


quodmale feci crucior; modo si infectum fieri possiet.

 

sedeccum incedit huc ornatus haud ex suis virtutibus.






Atto 5Scena 4

Tyndarvs 



Vidiego multa saepe pictaquae Acherunti fierent


cruciamentaverum enim vero nulla adaeque est Acheruns

 1000

atqueubi ego fuiin lapicidinis. illic ibi demumst locus


ubilabore lassitudo est exigunda ex corpore.


nam ubiillo adveniquasi patriciis pueris aut monerulae


autanites aut coturnices danturquicum lusitent


itidemmi haec advenienti upupaqui me delectemdatast.

 1005

sederus eccum ante ostiumet erus alter eccum ex Alide


rediit.  Heg. Salveexoptate gnate mi.  Tynd. Hemquid gnatemi?


attatscio cur te patrem adsimules esse et me filium:


quia miitem ut parentes lucis das tuendi copiam.


Philocr. 


SalveTyndare.  T. Et tuquoius causa hancaerumnam exigo.


Philocr. 

 1010

At nuncliber in divitias faxo venies. nam tibi


paterhic est; hic servosqui te huic hinc quadrimum surpuit


vendiditpatri meo te sex minisis te mihi


parvolumpeculiarem parvolo puero dedit:


illicindicium fecit; nam hunc ex Alide huc reduximus.


Tynd. 

 1015

Quidhuius filium?  Philocr. Intus eccum fratremgermanum tuom.


[  Tynd. Quidtu ais? adduxtin illum huius captivom filium?


Philocr. 


Quininquamintus hic est.  T. Fecisti edepol etrecte et bene.


Philocr. 


Nunctibi pater hic est: hic fur est tuosqui parvom hinc te abstulit.


Tynd. 


At egohunc grandis grandem natu ob furtum ad carnificem dabo.


Philocr. 

 1020

Meritusest.  T. Ergo edepol <merito> meritammercedem dabo.


sed<tu> dic oro: pater meus tune es?  Heg. Egosumgnate mi.


Tynd. 


Nuncdemum in memoriam redeocum mecum recogito.]


nuncedepol demum in memoriam regredioraudisse me


quasiper nebulamHegionem meum patrem vocarier.


Heg. 

 1025

Is egosum.  Philocr. Compedibus quaeso ut tibi sitlevior filius


atquehuic gravior servos.  Heg. Certum estprincipio id praevortier.


eamusintrout arcessatur faberut istas compedes


tibiadimamhuic dem.  Stal. Quoi peculi nihilestrecte feceris.


Caterva 


Spectatoresad pudicos mores facta haec fabula est

 1030

nequein hac subigitationes sunt neque ulla amatio


necpueri suppositio nec argenti circumductio


nequeubi amans adulescens scortum liberet clam suom patrem.


huiusmodi paucas poetae reperiunt comoedias


ubiboni meliores fiant. nunc vossi vobis placet

 1035

et siplacuimus neque odio fuimussignum hoc mittite:


quipudicitiae esse voltis praemiumplausum date.